Zilveren Griffel: dit zijn de 9 beste kinderboeken van 2014

Kinderboeken van onder andere Sjoerd Kuyper, Stine Jensen en Daan Remmerts de Vries zijn zojuist in Amsterdam bekroond met de Zilveren Griffel, de prijs voor het beste kinderboek van het voorafgaande jaar. Dit vinden de Griffeljury én NRC Handelsblad van de winnaars.

De krijtjes staken! - Drew Daywalt

De-krijtjes-staken_def-2Prentenboekdebuut bestaand uit brieven die boze tekenkrijtjes hebben gericht aan hun eigenaar: het jongetje Teun. Iedere brief gaat gepaard met een tekening van illustrator en kunstenaar Oliver Jeffers. Het boek is in het Nederlands vertaald door Koos Meinderts. Winnaar in de categorie ‘tot 6 jaar’.

De Griffeljury over dit boek:


‘Een rijk en oorspronkelijk prentenboek; hilarisch, dramatisch, lief, boos en origineel tegelijk. Een ode aan de ouderwetse, handgeschreven brief bovendien.’

Soms laat ik je even achter - Daan Remmerts de Vries

Soms laat ik je even achter
Prentenboek over een jong meisje dat bang is om alleen te zijn en moet leren zelfstandiger te worden. Winnaar in de categorie ‘tot 6 jaar’.

De Griffeljury over dit boek:


‘Veel tekst heeft Soms laat ik je even achter niet. Maar Daan Remmerts de Vries weet er een wereld mee op te roepen. Een wereld van woorden, die verder gaat in de collageachtige illustraties van dit omni-talent. Een wereld die ontroert. Lief en stoer in alle eenvoud. [...] Daarmee zit dit subtiele prentenboek psychologisch sterk in elkaar.’

NRC Handelsblad schreef:

‘Het is een artistieke prestatie, maar geen ontoegankelijke, want de figuren zijn eenvoudig en knuffelbaar. Een kind zou zeggen: lief. Verhaal en beeld slagen er daarom in samen een even vertederend als oorspronkelijk als waardevol verhaal te vertellen. En nogmaals: dat samenspel is een speerpunt van de prijs.’

Bruno wordt een superheld - Håkon Øvreås

Bruno
Boek over het jongetje Bruno dat overdag gepest wordt, maar ‘s nachts als superheld Bruino zijn kinderpesters terugpakt. Vertaald door Edward van de Vendel. Winnaar in de categorie ‘vanaf 6 jaar’.

De Griffeljury over dit boek:


‘Håkon Øvreås schildert met een fijn penseeltje een tafereel dat recht het hart binnenkomt om het voor altijd te veroveren. Ondanks de zware thema’s houdt hij het licht en vrolijk. In taal die glanst van eenvoud zet hij een karakter met veel facetten neer. Een jongen van vlees en bloed, die met echte vrienden het leven te lijf kan. En met een potje bruine verf en een flinke dosis humor zijn vijanden laat versplinteren.’

Een afspraakje in het bos - Sylvia Vanden Heede

bos
In dit boek gaat een vleermuis op een blinddate met een vliegend hert nadat eerdere afspraakjes met prachtige vogels als de ijsvogel, de pimpelmees, het goudhaantje en de distelvink op niets zijn uitgelopen. Winnaar in de categorie ‘vanaf 6 jaar’.

De Griffeljury over dit boek:


‘De kracht van Een afspraakje in het bos schuilt met name in het beeldend woordgebruik van Vanden Heede (‘fladderlappen’ en ‘dolksnavel’) en in de hilarische vergissing: beide dieren dachten een ander te zullen treffen. De zwierige tekeningen van Leroy, die de dieren grote ronde ogen meegeeft, zijn handelsmerk, komen in het grote formaat boek goed tot hun recht.’

Hotel De Grote L - Sjoerd Kuyper

Kuyper
Het dagboek - in feite uitgeschreven bandrecorderopnames - van het 13-jarige jongetje Kos die veel te verduren heeft: zijn moeder is overleden, zijn vader bijna. Ook zijn drie zusjes, de liefde en een hotel zitten hem in de weg. Winnaar in de categorie ‘vanaf 9 jaar’.

De Griffeljury over dit boek:


‘De gesproken taal biedt ook ruimte voor vertraging. Daar past de reflectie, die niet alleen in de gedachten van Kos zit. Tussen de regels van Kos is cursief het commentaar van Isabel te lezen, zijn (wannabe) vriendinnetje dat – zo blijkt al snel – het bandjesdagboek op papier heeft uitgewerkt en er zo nu en dan iets bij zet. Deze briljant gekozen vorm maakt dat we in het hoofd van de 13-jarige hoofdpersoon kunnen kijken.’

NRC Handelsblad schreef:

‘Kuyper heeft met Hotel De Grote L uitmuntende kinderliteratuur geschreven, een boek dat blaakt van de onstuimige schrijflust – en tegelijk houdt de schrijver zijn pen begenadigd in het gareel.’

De goochelaar, de geit en ik - Dirk Weber

De-goochelaar-de-geit-en-ik-Dirk-WeberKinderboek, bekroond met de tweejaarlijkse Thea Beckmanprijs, over de jongen Camiel die in de problemen komt als hij geld wil verdienen om een advocaat voor zijn veroordeelde vader te kunnen betalen. Bekroond in de categorie ‘vanaf 9 jaar’

De Griffeljury over dit boek:


De geit, de goochelaar en ik laat zich lezen als een ouderwets jongensavontuur. En intussen schetst het de tijd tussen twee wereldoorlogen, waarin de crisis het leven zwaar maakt en de armoede overal voelbaar is. De taal waarvan Dirk Weber zich bedient, onderstreept die tijd prachtig. Ook in de vorm zit moois verweven. Zo schrijft de vader brieven om Camiel en Joris te vertellen wat hij meemaakt. Daarmee haalt Weber de wereld van het rondreizende theater binnen.’

NRC Handelsblad schreef:

De goochelaar, de geit en ik leest als een klassiek jongensboek over een vergeten alledaags verleden. Maar met meer ruimte had Weber een volwaardiger jeugdroman uit zijn hoed kunnen toveren.’

Lieve Stine, weet jij het? - Stine Jensen

Stine ja!!Boek waarin, aan de hand van grote filosofen, de levensvragen van tien-, elf- en twaalfjarige kinderen worden beantwoord. ‘Moet ik mijn gevoel of verstand volgen?’, ‘Wat is goed of slecht?’, ‘Waarom ben ik bang voor de dood?’ en ‘Mag ik wraak nemen?’. Winnaar in de categorie ‘informatief’.

De Griffeljury over dit boek:


‘De relatie die zij overtuigend, helder en zonder humbug legt tussen het leven van kinderen en het werk van grote filosofen dat veelal vele jaren geleden geschreven werd, leidt ertoe dat kinderen kunnen concluderen: ‘Mijn vragen en dilemma’s zijn niet belachelijk’ en – nog belangrijker – ‘Ik ben niet alleen’.’

Hoe ik per ongeluk een boek schreef - Annet Huizing

boek
De jonge Kathinka wil schrijfster worden en wordt daarbij geholpen door overbuurvrouw Lidwien, een schrijfster met een writers block. Winnaar in de categorie ‘informatief’.

De Griffeljury over dit boek:


‘Boeken die grenzen overschrijden stelen het hart van deze jury. Al was het alleen maar omdat het de jury een alibi geeft zelf met een grens te schuiven, en zo een Griffel te kunnen geven aan dit verhaal, dat misschien wel het verhaal zelf als ware hoofdpersoon heeft.’

Doodgewoon - Bette Westera

westeraPoëziebundel, bekroond met de Woutertje Pieterse Prijs, over de dood in verschillende gedaanten, uiteenlopende begrafenisrituelen uit diverse culturen en met verschillende vormen van rouw. Winnaar in de categorie ‘Poëzie’.

De Griffeljury over dit boek:


‘Bette Westera heeft met Doodgewoon een schitterende, ongekend rijke bundel doodslyriek geschreven, waar verdriet, verwondering, opstandigheid, berusting en woede onder woorden worden gebracht.’

NRC Handelsblad schreef:

‘Versjesdichter Bette Westera, [slaat] steevast een lichte toon aan om toch een serieus akkoord te laten klinken. In de bundel Doodgewoon dicht ze licht over de dood – van een huisdier, een opa, een vader, een te vroeg geboren kind. Soms pijnlijk, soms om te lachen: zo maakt Westera een serieus onderwerp toegankelijk en bespreekbaar.’

De Zilveren Griffel, de prijs voor het mooist geïllustreerde kinderboek, ging naar Monsterboek van Alice Hoogstad en Sneeuwwitje breit een monster van Annemarie van Haeringen.

We vragen NRC-recensent kinderliteratuur Thomas de Veen: zijn dit terechte Griffels?

“Ja! In elk geval zijn alle favorieten wel zo’n beetje aanwezig, de boeken die vorig jaar bij recensenten al hoge ogen gooiden: Sjoerd Kuyper, Bette Westera, Daan Remmerts de Vries. Die vielen trouwens eerder dit jaar al in de smaak bij die andere grote jeugdliteraire prijs, de Woutertje Pieterse Prijs, die alle drie nomineerde en Westera zelfs bekroonde. En heel leuk en terecht dat het prachtige kinderboek Bruno wordt een superheld van de Noorse schrijver Håkon Øvreås nog even geroemd wordt.”

Zitten er nog gekke keuzes tussen?

“Dat de gekte in de jeugdliteratuur terug was, zoals de Griffeljury rapporteerde, werkte misschien door in de beslissing van de jury om het fictiedebuut Hoe ik per ongeluk een boek schreef van Annet Huizing als ‘informatief boek’ te bekronen. Die prijs had misschien beter naar de literaire non-fictie van Bibi Dumon Tak in We gingen achter hamsters aan kunnen gaan. Maar ja, het is soms gekmakend om tussen verschillende goede boeken te moeten kiezen.”

En de Gouden Griffel?

“Die is nog niet uitgereikt, dat gebeurt altijd pas aan de vooravond van de Kinderboekenweek, begin oktober. Daarvoor komen nog zeven van de negen in aanmerking: vertaalde boeken doen niet meer mee. Wat mij betreft gaat de strijd met name tussen Bette Westera en Sjoerd Kuyper, schat ik. Mijn eigen favoriet is Hotel De Grote L van Sjoerd Kuyper: dat is een fantastisch en tintelend literair werk, en tegelijkertijd een onweerstaanbaar aantrekkelijk boek dat bij kinderen enorm in de smaak valt. Maar met de doodsversjes van Westera lopen ook veel mensen weg.”

Ga je nog iets zeggen over die Penselen, de prijzen voor de beste illustraties?

“Nee, niet zo veel – ik zat zelf in de jury die die prijzen toekende. Dus de vaststelling dat het allemaal waanzinnig schitterende boeken zijn en dat de jury een onmetelijk wijze beslissing heeft genomen klinkt uit mijn mond natuurlijk niet zo waardevol. De twee Zilveren Penselen gingen overigens beide naar een boek over monsters. Daar zou je een prentenboekentrend in kunnen zien, maar het hoeft niet per se.”

    • Roderick Nieuwenhuis