Waarom bijna alle grote banken lonken naar de blockchain

Banken investeren miljoenen in de technologie achter bitcoin. Ook ING, ABN Amro en Rabo hebben interesse.

Illustratie Fokke Gerritsma
Illustratie Fokke Gerritsma ILLUSTRATIE FOKKE GERRITSMA

Enkele jaren geleden was de virtuele munteenheid bitcoin een hype. Die heeft zich definitief verplaatst naar de technologie erachter: blockchain. Silicon Valley is er al een tijdje van in de ban en ook banken kunnen er de laatste maanden maar niet over ophouden. Vandaag is ING gastheer van het Nationaal Bitcoincongres, dat geheel in het teken staat van de blockchain.

Blockchain is het technologisch geavanceerde, openbare register (grootboek) waarin bitcointransacties worden bijgehouden. Het register is vrijwel niet te kraken. Handig voor het bijhouden en controleren van bitcoinbetalingen, maar binnenkort waarschijnlijk voor nog veel meer soorten transacties. Allerlei bedrijven werken aan manieren om de blockchain te gebruiken voor het registreren en controleren van andere belangrijke zaken.

Naast ING tonen ABN Amro en de Rabobank de laatste tijd openlijk interesse. Ze doen mee aan een trend in de internationale bankensector. De Spaanse Banco Santander kondigde afgelopen maandag aan dat de investeringstak van het bedrijf (honderd miljoen dollar sterk) zich richt op beginnende blockchain-bedrijven. Concurrenten Barclays, UBS en Goldman Sachs deden al miljoeneninvesteringen in de technologie. Vanwaar de interesse van banken?

1 Er lonken gouden bergen

De blockchain is een technologie waar bedrijven gewoon aan willen deelnemen, ook al zijn de toepassingen nog grotendeels onduidelijk. De beloftes zijn enorm, net als de investeringen. Bedrijven als IBM, Samsung, en veel voorlopers uit Silicon Valley hebben het laatste jaar honderden miljoenen euro’s geïnvesteerd in startups en onderzoek. Zij denken dat de blockchain ook te gebruiken is voor het sluiten van contracten, het controleren van boekhouding, het beveiligen van internetverbindingen of het houden van stemmingen. Eigenlijk alles waarbij een derde partij transacties moet controleren, of vertrouwen moet waarborgen, zou in theorie via de blockchain moeten kunnen. Er is nog veel werk te verzetten voordat het zover is – als het al blijkt te werken. Maar laten het uitvoeren van transacties en het waarborgen van vertrouwen tussen twee contractpartijen nou net de kernactiviteiten van banken zijn.

2 Ze zijn bang voor verstoring

Traditionele banken hebben enorme aantallen werknemers, kunnen behoorlijk conservatief zijn en zijn in veel dingen die ze doen tussenhandelaren. In veel andere industrieën is dat een slechte combinatie gebleken. Denk aan taxicentrales die zijn ingehaald door Uber en hotelketens die last hebben van een startup als Airbnb. Die startups gebruiken technologie slimmer: ze zijn sneller, hebben vaak lagere personeelskosten en kunnen hun producten makkelijker aanpassen aan veranderende omstandigheden of wensen van klanten.

Banken letten vooral op de golf van financiële startups. Naast de opkomst van crowdfunding en crowdlending tast blockchain potentieel de bestaande inkomstenbronnen van banken aan. Want als de blockchain groot wordt, wie heeft dan nog banken nodig voor het uitvoeren van transacties? Voordat de technologie daadwerkelijk een vlucht neemt, willen de banken er daarom snel diensten omheen bouwen. Zodat ze er toch een graantje van kunnen meepikken.

3 De blockchain kan geld besparen

Ook het verwachte vooruitzicht van kostenbesparingen maakt dat banken de blockchain omarmen. Het Spaanse Santander bijvoorbeeld schreef eerder deze maand in een rapport dat als de bank digitale transacties zou uitvoeren via de blockchain in plaats van via de huidige infrastructuur, dat een besparing kan opleveren van misschien wel 20 miljard dollar (17,8 miljard euro) per jaar. Blockchain-technologie kan het proces van verregaande automatisering waarin veel banken al zitten sterk versnellen, is de verwachting. Dat is voor veel bankbestuurders kennelijk een onweerstaanbaar vooruitzicht.