Corruptieonderzoek? Premier Ponta meldt zich ziek

Premier Roemenië

De Roemeense politieke elite voelt zich bedreigd door corruptiebestrijders.

De Roemeense premier Victor Ponta herstelt van een knieoperatie in een Turks ziekenhuis, maar op veel beterschapswensen van zijn politieke tegenstanders in Boekarest hoeft hij niet te rekenen.

De 42-jarige sociaal-democraat vroeg deze week een maand ziekteverlof aan en droeg zijn ambt tijdelijk over aan zijn coalitiegenoot Gabriel Oprea. Critici zien dat als een cynische manoeuvre: hun goedlachse regeringsleider zou het land hebben verlaten om tijd te kopen in een grote corruptiezaak rond zijn persoon.

Begin juni verzocht het Roemeense anticorruptieagentschap DNA het parlement om Ponta’s immuniteit op te heffen. Het DNA verdenkt hem van betrokkenheid bij witwassen, valsheid in geschrifte, belastingontduiking en belangenverstrengeling, voornamelijk toen hij nog advocaat en parlementslid was.

Ponta’s regeringscoalitie weigerde. Zelf verklaarde hij premier te willen blijven. Een week later vertrok hij naar Istanbul, waar hij ontsnapt aan de greep van de aanklagers en de Roemeense media. De liberale president Klaus Iohannis, mede verkozen dankzij de publieke afkeer van Ponta’s partij PSD, veroordeelde de regeringspartijen. Volgens hem „vernietigen zij instellingen en principes om de carrière van één persoon te redden”.

Ponta, zelf een voormalig officier van justitie, heeft een dubbelzinnige reputatie. Hij profileert zich graag als pro-Europees en staat zijn buitenlandse gesprekspartners in goed Engels te woord. „Hij is een vlotte kerel die ontspannen op de bank hangt met de voeten op tafel”, zegt een buitenlands diplomaat. De jonge premier straalt dynamiek uit. In zijn vrije tijd is hij rallyrijder. Zijn knieletsel liep hij op bij een potje basketbal.

Maar Ponta is ook een product van de beruchte PSD-partijmachine. Zijn mentor, oud-premier Adrian Nastase, belandde in de gevangenis wegens corruptie. Zijn schoonvader, eveneens een PSD-bons, wordt onderzocht door het DNA. Ook Ponta’s voornaamste medeverdachte in de huidige affaire, een voormalige transportminister, is lid van de partij.

Eind vorig jaar leverde Ponta zijn doctorstitel in na beschuldigingen van plagiaat. De vraag is hoelang hij zijn premierschap zal behouden. Zijn politieke vijanden binnen en buiten de regeringscoalitie zijn talrijk. Ook de Amerikaanse NAVO-partner en de landen van de Europese Unie zijn niet geporteerd van de Roemeense politieke spelletjes. De EU oefent permanente druk uit om corruptie aan banden te leggen: acht jaar na toetreding houden zij het land nog steeds onder strikt juridisch toezicht. De mede door Nederland geblokkeerde toetreding van het land tot de Schengenzone, geldt als stok achter de deur.

De affaire-Ponta is een nieuw teken van de doortastendheid van het DNA, dat de afgelopen jaren het ene na het andere sjoemelende lid van de Roemeense elite in de boeien liet slaan. Nu die elite zich in het nauw gedreven voelt, vrezen corruptiebestrijders een terugslag. Parlementariërs hebben een reeks amendementen ingediend die hun macht drastisch aan banden zou leggen. De angst is dat frauduleuze politici zich in de vakantie gaan indekken tegen nog meer onderzoek en vervolging.