Volgende week uitsluitsel over ruilen schoolplekken Amsterdam

Het is volgende week duidelijk of achtstegroepers hun toegewezen plek voor een middelbare school in Amsterdam mogen ruilen. Dan beslist de rechter over de zaak die twintig ouders aanspanden tegen scholenkoepel Osvo en de gemeente Amsterdam, over het dit jaar ingevoerde matchingsysteem. De zaak diende zojuist in de rechtbank Amsterdam.

Het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam.
Het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam. Foto ANP / Kippa

Het is volgende week duidelijk of achtstegroepers hun toegewezen plek voor een middelbare school in Amsterdam mogen ruilen. Dan beslist de rechter over het kort geding dat twintig ouders aanspanden tegen scholenkoepel Osvo en de gemeente Amsterdam, over het dit jaar ingevoerde matchingsysteem. De zaak diende zojuist in de rechtbank Amsterdam.

De ouders willen dat het ruilverbod wordt opgeheven en dat de ongeveer honderd kinderen die buiten hun top-5 van scholen zijn geplaatst, alsnog op een school uit hun top-5 terechtkomen. Volgens hen is er “ongekend gemismatched”. Er deden ruim 7.500 kinderen mee aan de matching. 95 procent daarvan zit op een school uit hun top-3.

Kinderen gaven dit jaar voor het eerst een lijst van voorkeursscholen op, in plaats van één voorkeursschool, zoals bij loting (met het risico te worden uitgeloot). Een computer plaatste hen daarna via een formule op een school uit de lijst: ‘matching’. Het doel was zo veel mogelijk kinderen op een zo hoog mogelijke plek van hun lijst voorkeursscholen te plaatsen.

Maar advocaat Esther Sprenkeling, die de zaak namens de ouders aanspande, noemt dat “een verkeerde veronderstelling”. Want als kinderen hun plek kunnen ruilen, zouden veel meer kinderen op hun voorkeursschool terechtkomen. Zo is haar dochter op de school van haar vijfde keuze geplaatst – de school waar de dochter van een andere vader in de zaal het liefst naartoe had gewild. En er zijn nog legio voorbeelden van kinderen die door ruilen wél op hun eerste keuze terecht zouden komen. “Veel kinderen zijn niet optimaal geplaatst, terwijl ze wel optimaal geplaatst hadden kunnen zijn”, zei ze.

“De enige reden om ruilen niet toe te staan, is als het belang van een gebrekkig systeem zwaarder weegt dan van het kind.”

Verweer: bij ruilen werkt systeem niet’

Ruilen zou het systeem in de war schoppen, stellen de Osvo en de gemeente. Want het werkt strategisch kiezen in de hand, en het matchingsysteem is juist bedoeld om daar een einde aan te maken. Bovendien zou ruilen achteraf toestaan oneerlijk zijn, stellen zij, omdat kinderen hun lijst dan wellicht anders hadden ingevuld en omdat kinderen die nu op een wachtlijst staan zouden worden benadeeld. Ook denken de Osvo en de gemeente dat er mogelijk een soort marktplaats ontstaat, waarbij bedragen worden geboden voor populaire plekken. Het ruilverbod opheffen zou “een chaos” veroorzaken, denken ze.

“Het systeem biedt slechts aan alle kinderen gelijke kansen als er niet geruild kan worden.”

Pijn gelijkmatiger verdelen

Het doel van matching is niet zoveel mogelijk kinderen op de school van hun eerste keuze plaatsen, zoals bij loting het geval was, maar zo veel mogelijk kinderen op een voorkeursschool. Zo wordt de pijn gelijkmatiger over alle leerlingen verdeeld. Die ‘pijn’ is dat de vraag naar bepaalde populaire havo- en vwoscholen in Amsterdam groter is dan het aanbod. Bij het lotingsysteem werden elk jaar honderden kinderen uitgeloot (vorig jaar 518); zij konden alleen nog terecht op een school waar nog plek was. In zijn totaliteit zijn er wel voldoende plekken voor alle kinderen uit Amsterdam, en eventueel omringende gemeenten.

Maar, zo zeggen sommige ouders, een kind heeft één duidelijke voorkeur, geen zes. “Als het hier over vijf voorkeuren gaat, dan is dat geen voorkeur meer te noemen”, zei een ouder.

Lees ook een opiniebrief van een Amsterdamse ouder: ‘Dat lotingssysteem verpest schooltijd van mijn zoon’

‘Veel ouders boos en verdrietig’

De emoties bij ouders liepen eerder zo hoog op dat de helpdesk van de Osvo naar een geheime locatie moest verhuizen wegens bedreigingen. Maar tijdens de rechtszaak vandaag was de sfeer zakelijk en de terminoligie vooral jurdisch. Toch grepen op het einde een aantal ouders de gelegenheid om te zeggen dat het hier “wel om kinderen” gaat. Zo zeiden ouders:

“Heel veel ouders zijn net zo boos en verdrietig. Veel mensen zijn murw geslagen door de onwil en het gebrek aan medewerken van de Osvo en de gemeente.”

“Het grijpt enorm aan dat wij deze middelen moeten aangrijpen om voor de rechten van mijn kind op te komen.”

Kinderen van buiten Amsterdam

Er diende tegelijkertijd een zaak over een leerling uit Weesp. Zij moest, omdat ze buiten Amsterdam woont, kiezen: of meedoen aan het inschrijfsysteem van Amsterdam, of in Weesp. Het is namelijk verboden aan twee inschrijfrondes mee te doen. In Amsterdam werd ze niet geplaatst, maar in Weesp kan ze ook niet meer terecht, omdat de school van haar voorkeur inmiddels vol zit. Haar ouders eisen dat ze alsnog op haar voorkeursschool in Amsterdam terecht kan. Ook die uitspraak volgt volgende week.