‘Urine, en niet chloor, zorgt voor rode ogen in het zwembad’

Dat schreef dagblad Metro op zijn website

Illustratie Jet Peters Illustratie Jet Peters

De aanleiding

Weleens last gehad van rode ogen na een middagje zwembad? Grote kans dat je dacht dat dat door het chloor in het water komt. Maar dat is niet zo, schrijft Metro. ‘Urine, en niet chloor, zorgt voor rode ogen zwembad’ kopte het gratis dagblad zondag in een bericht op z’n site. Ieuw! Klopt dat? We checken het.

Waar is het op gebaseerd?

Metro heeft het nieuws overgenomen van wtae.com, de website van een Amerikaans televisiestation. Ook op tientallen andere Engelstalige sites was het bericht dit weekend te vinden. Als bron wordt steevast het Centre for Disease Control and Prevention (CDC) genoemd, een overheidsinstantie uit de Verenigde Staten die zich bezighoudt met het opsporen, behandelen en voorkomen van ziekten. In vrijwel alle artikelen wordt Dr. Michael J. Beach geciteerd, bestuurder van het waterprogramma van het CDC. Hij zegt: „Chlorine bindt zich aan alle dingen die het probeert te doden aan je lichaam, en vormt daarmee chemisch irriterende stofjes. Dat is wat er aan je ogen prikt: de chlorine die zich aan urine en zweet hecht.”

En, klopt het?

Water, en dus ook zwembadwater, bevat van nature allerlei bacteriën. Doordat mensen erin zwemmen, komt er nóg meer vuil in terecht: denk aan huidschilfers, zweet en plas. Dat laatste veroorzaakt geïrriteerde, rode ogen suggereert Metro. Is dat waar?

Deels. Volgens toxicoloog Alfred Bernard van de Katholieke Universiteit Leuven, die de afgelopen jaren onderzoek deed naar de gezondheidsrisico’s van chloor in zwembaden, klopt het wat Dr. Beach zegt en gaat het om de combinatie van chloor en urine.

„Urine in zwembadwater is op zichzelf, net als andere lichaamsvloeistoffen, niet irriterend voor de ogen of de huid”, zegt Bernard. „Maar zodra er chloor aan het water wordt toegevoegd, gaat het een reactie aan met het ureum, een component uit zweet en urine, en ontstaan er chlooramines.” Deze chlooramines (mono, di- en trichlooramine) zijn de boosdoeners: zij veroorzaken klachten als rode ogen of een geïrriteerde huid. Je kunt de chemicaliën overigens makkelijk herkennen, zegt Bernard: ze zijn tevens de veroorzaker van die ‘typische zwembadlucht’.

Ook volgens Maarten Keuten, die momenteel promoveert aan de TU Delft op de verbetering van de hygiëne in zwembaden, klopt het wat er in Metro staat. Al is het volgens hem wel wat kort door de bocht – er is immers nog niet wetenschappelijk vastgesteld welke stoffen precies de oorzaak zijn van irritatie bij zwemmers. „Er zijn in een zwembad continu processen die je moet corrigeren. De hoeveelheid chloor die nodig is voor desinfectie wordt bijvoorbeeld deels weer verbruikt door het vuil van de zwemmers. Een nauwkeurige sturing van de concentratie chloor en de zuurgraad zijn daarom belangrijk.” 

Veel mensen denken dat rode ogen een gevolg zijn van te veel chloor in het zwembadwater. Is dat niet ook een mogelijke verklaring? Nee, zegt Keuten, de kwaliteit van het zwembadwater wordt in Nederland namelijk goed in de gaten gehouden. De minimumhoeveelheid vrij beschikbaar chloor in zwemwater is wettelijk vastgesteld op 0,5 milligram per liter water, er geldt een bovengrens van 1,5. „Dat wordt tegenwoordig automatisch gecorrigeerd en daarnaast meerdere keren per dag handmatig gecontroleerd”, zegt Keuten. De kans dat er te veel chloor in het water zit, is dus heel klein.

Conclusie

Rode ogen na een middagje zwembad worden veroorzaakt door urine, en niet door chloor, schreef Metro. En inderdaad, uit urine ontstaan chemische, irriterende stofjes. Maar: daarvoor heb je óók chloor nodig. Het eerste deel van de stelling klopt dus, het tweede deel niet. We beoordelen de stelling daarom als half waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de ha shtag #nextcheckt

    • Anne-Martijn van der Kaaden