Liberalen en feministen: uw geloof in ‘happy hooker’ is vals

Sluit de ramen en leg uitbuiting door pooiers wettelijk aan banden, betogen Dick Pels (GroenLinks) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie).

Ramen sluiten is je ogen sluiten voor misstanden in de prostitutie. Dat schreven drie gemeenteraadsleden van D66, VVD en SP op 18 juni in NRC. Zij beroepen zich op onderzoek van Dina Siegel (Universiteit Utrecht) naar de sluiting van prostitutieboten in Utrecht. Ze interviewde daar 30 prostituees en concludeerde dat er bij negentig procent van de „sekswerkers” geen sprake is van misstanden.

De raadsleden namen ook haar verhullende taalgebruik over – ‘sekswerkers’, ‘werkplek’. Bewoners, ondernemers en sekswerkers werden op dezelfde lijn geplaatst, en prostitutieramen gelijkgesteld aan souvenirwinkels en massagesalons. Alsof een prostituee een gewone winkel heeft. Die winkel is haar eigen lichaam. Alleen al op de Wallen zijn volgens het OM acht Hongaarse bendes actief. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel meldde dat in 2014 meer dan 1000 ‘mogelijke slachtoffers’ van mensenhandel in de prostitutie werden geregistreerd, op een totaal van zo’n 25.000 prostituees. Dat is veelzeggender dan die 30 interviews. Naast geweld is er ook vaak sprake van drank- of drugsverslaving en/of een verleden van seksueel misbruik. Navraag leert dat de meesten het vak tijdelijk willen uitoefenen. Zeventig procent werkt onder dwang, schat het OM.

De poging om door legalisering de vrijwillige van de onvrijwillige prostitutie te scheiden is mislukt. De hoop dat er meer prostituees zelfstandig ondernemer worden, blijkt ongegrond. Vooral in de raamprostitutie werken de meesten met en voor pooiers. In theorie geen probleem, maar in de beleving van veel prostituees bestaan er geen goede pooiers (Project Emergo 2011, p. 84). Ze lopen risico’s die de gemiddelde werknemer in de dienstensector nooit zou accepteren (ziektes, geweld). Het werk van OM, nationaal rapporteur en media geeft steeds beter zicht op de waarheid achter de Wallen. Toch valt het op dat er links en rechts nog veel mensen niet voluit kritisch zijn. Weinig liberalen vragen zich af of het werkelijk een verworvenheid is om je lichaam te mogen verkopen. Vanuit een doorgeschoten angst voor paternalisme, is het liberalisme in zijn vrijheidsopvatting ver afgedwaald van wat John Stuart Mill voor ogen had. In On Liberty schrijft Mill dat „mensen elkaar moeten helpen om het goede van het kwade te onderscheiden, en elkaar aanmoedigen het eerste te doen en het tweede te laten.” Moraliseren over andermans keuzes is zo bezien allerminst in strijd met het liberalisme. Keuzevrijheid is geen doel op zich, maar een middel om te leven conform eigen idealen. Dat is nauwelijks te doen in de wereld van prostitutie.

Feministen projecteren de ervaringen van de enkele ‘happy hooker’ nogal eens op de meerderheid van de prostituees. Daarbij is een prostituee het vleesgeworden archetype van de vrouw die zich als inwisselbaar lustobject aanpast aan de wensen van de man en die geen andere rol heeft dan hulpmiddel te zijn voor bevrediging. In plaats van prostitutie te willen normaliseren, met vrijwilligheid als ideaal, is het beter om juist dwang en uitbuiting en dus de intrinsieke kwetsbaarheid van prostituees als ‘normaal’ te beschouwen. Laat je niet misleiden door de schone schijn van een prostitutie-elite. Als vaandeldraagsters van het recht op diversiteit en seksuele vrijheid zou de solidariteit van feministen moeten uitgaan naar de massa van vrouwen die door prostitutie in hun waardigheid worden aangetast.

Over twee zaken zouden we het met de raadsleden eens kunnen worden. Allereerst dat ook legale prostitutie niet gelijk mag staan aan vernedering en zelfvernedering (wij denken dan aan vrouwen die bijna naakt als koopwaar in de etalage staan). Ook is het onbestaanbaar dat pooierschap legaal is, terwijl het vaak een middel tot dwang en uitbuiting is. In plaats van een normaliserende ‘emancipatiestrijd van sekswerkers’, pleiten wij voor een beleid van terugdringing en ontmoediging. Sluit de ramen en leg uitbuiting van prostituees door pooiers in een ‘werkgever-werknemersrelatie’ wettelijk aan banden. Liberalen en feministen hebben goede redenen het met ons eens te zijn.