Laat ze in godsnaam deze week tekenen

Demonstreren in Griekenland is normaal gesproken iets van ultralinks en ultrarechts. Gisteren gingen in Athene de burgers die pro-Europa zijn ook eens de straat op.

Demonstranten maken een selfie op de trappen voor het Griekse parlement.
Demonstranten maken een selfie op de trappen voor het Griekse parlement. Foto AP/Daniel Ochoa de Olza

Angelo Barbalios (36) heeft een klein blauw fluitje aan een touwtje om zijn hals en een handvol lege plastic zakjes in zijn tas. Die zijn om vuilnis in te stoppen, mocht er na afloop van de pro-euro- en pro-Europese Unie-demonstratie wat op straat blijven liggen. Het is belangrijk dat alles netjes verloopt. Geordend. Zonder vuilnis en zonder de vernielingen aan gebouwen en straatmeubilair waar protesten in Griekenland zo vaak mee gepaard zijn gegaan. Want dat zou ten koste van de boodschap gaan. De boodschap dat Europa iets positiefs is. „Een kracht achter hervormingen, beschermer van mensenrechten en van vrij handelsverkeer”, somt Barbalios op in een café vlak bij zijn kantoor. De bouwkundig ingenieur houdt een lofzang die zo uit de folders zou kunnen zijn geplukt waarmee de EU zichzelf promoot.

Een uur later staat hij met zo’n tienduizend andere Grieken voor het parlement in Athene. Voor de bijeenkomst kan beginnen, wordt met behulp van de politie een tegenbetoging van communisten weggejaagd die teleurgesteld zijn dat de regering-Syriza door de bocht gaat in de onderhandelingen met de EU. De jonge mannen in rafelig zwart met rode spandoeken maken plaats voor Grieken in gesteven overhemd en colbert. Een enkeling zwaait met een EU-vlaggetje.

Andromachi Douvogianni (55) is met familie en vrienden gekomen. „Omdat we in Europa willen blijven”, benadrukt ze. Douvogianni had een eigen bedrijf gespecialiseerd in groene energie. Nu is ze huisvrouw, want de buitenlandse investeerders hielden het met Griekenland voor gezien. De koers van de regering-Syriza noemt ze ‘een nachtmerrie’. „Het land wordt geleid door mensen met een blinddoek op. Laat ze in godsnaam deze week tekenen, anders is dit land vernield en zijn de bezuinigingen van de afgelopen vijf jaar allemaal voor niets geweest.”

Door de modder waden

De betogers die maandag voor het parlement staan, lijken zich wat ongemakkelijk te voelen. Gewoonlijk gaan zij de straat niet op. Demonstreren in Griekenland is meer iets van ultralinks of ultrarechts. Van de vakbonden en de politieke partijen die er hun bestaansrecht aan ontlenen en op gezette tijden de straat op gaan.

De bijeenkomst maandagavond – Barbalios spreekt niet van een protest – is via Facebook georganiseerd door een groep vrienden. Echte vergaderingen zijn er niet aan voorafgegaan, want de meesten van hen hebben werk. Toen ze afgelopen donderdag voor het eerst voor het parlement gingen staan met hun fluitjes sloten zo’n tienduizend mensen zich bij hen aan.

De zus van Barbalios woont in Stockholm. Veel van zijn vrienden zijn uitgezwermd over andere Noord- en West-Europese landen. En hij reist graag. Het continent voelt behapbaar, niet echt als buitenland zegt hij. Maar terwijl het in Griekenland een worsteling is om „niet door de staat mee naar beneden getrokken te worden”, halen zijn vrienden elders het beste uit zichzelf. „En dat wil ik ook. Maar hier is het alsof je door modder waadt.”

Uit opiniepeilingen blijkt keer op keer dat een ruime meerderheid van de Grieken in de Europese Unie wil blijven, met de euro als munt. Syriza, onder leiding van Alexis Tsipras, slaagde er pas in de verkiezingen te winnen nadat hij beloofde het land in de eurozone te houden.

Toch praten Grieken vaak over de Europese Unie als iets dat elders ligt. Een continent vol boze schoolmeesters waar ze zelf niet bij horen. En zo gedragen ze zich ook, zeggen Barbalios en Douvogianni. Barbalios: „Europa was altijd het gemakkelijke doelwit. Terwijl Griekse politici hun cliënten proberen te beschermen, geven ze de EU altijd de schuld.” Douvogianni: „Mensen geloven graag mooie verhaaltjes.”

Het is alsof Grieken die de regering steunen de vervloekte trojka horen praten als ze naar Barbalios en zijn vrienden luisteren. Op sociale media worden de achttien organisatoren van de pro-EU-betoging uitgescholden voor verraders en bedreigd. Alsof er twee Griekenlanden bestaan, die om en om het hardst claimen het beste met het land voor te hebben.

Zweem van hoop

De betogers maandagavond hebben een zweem van hoop. De dag is bijna afgelopen. Griekenland is nog niet helemaal bankroet en de euro is nog altijd het wettelijk betaalmiddel. In Brussel wordt voor het eerst in vijf maanden gezegd dat er een basis is voor een akkoord. De contouren van datgene waarover wordt onderhandeld zijn niet om blij van te worden, zegt Griek na Griek. Pensioenen worden gespaard, maar belastingen verhoogd. „Ik betaal me al blauw voor de pensioenen. Alles wordt afgewenteld op jongere generaties”, zegt Barbalios. Het tijdperk van bezuinigingen is voorlopig niet voorbij. De politieke spanningen lopen snel op. Maar het allergrootste gevaar, vertrek uit de EU, lijkt weer even afgewend.