Gaskraan verder dicht: stort er straks dan geen huis in?

Het kabinet heeft besloten de gaskraan in Groningen opnieuw verder dicht te draaien. Maar of de bodem daardoor minder heftig gaat beven, is nog de vraag.

En weer gaat de gaskraan in Groningen verder dicht. Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) maakt volgens Haagse bronnen vanmiddag bekend dat de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) dit jaar maximaal 30 miljard kuub gas uit de Groningse bodem mag halen. Dat is 9,4 miljard kuub minder dan voorzien en kost de schatkist ongeveer 2 miljard euro. Maandagavond was Kamp op het provinciehuis in Groningen om zijn besluit toe te lichten aan betrokken bestuurders.

Verrassend is het wel, Kamps vierde gasbesluit in achttien maanden. In Den Haag werd tot eind vorige week verwacht dat hij zou uitkomen op een winning van maximaal 33 kuub gas. Dat is de hoeveelheid die volgens de laatste berekeningen dit jaar nodig is om te zorgen dat Nederlandse huishoudens niet in de kou komen te zitten en de staat zijn contractuele verplichtingen kan nakomen – de ‘leveringszekerheid’. Nu blijkt dat Kamp 3 miljard kuub aardgas achter de hand heeft dat ligt opgeslagen in een veld in het Drentse Norg. Daardoor hoeft er dit jaar in Groningen maar 30 miljard kuub aardgas uit de bodem te worden gehaald.

Voor de oppositiepartijen SP, D66, GroenLinks en ChristenUnie is het nieuwe besluit „een belangrijke eerste stap” naar meer veiligheid in Groningen. De gaswinning veroorzaakt steeds meer en zwaardere aardbevingen, waardoor huizen beschadigd raken en mensen zich onveilig voelen. Tienduizenden huizen moeten worden verstevigd. Volgens PvdA-Kamerlid Jan Vos is „de politieke knop” nu definitief om. „We zijn omgeschakeld van een strategie van maximale winning naar eentje waarin de veiligheid voorop staat.”

Of dat werkelijk zo is, blijft de vraag. Neemt de kans op een zware klap af nu de gaskraan verder dicht gaat? Welke gevaren brengen de aardbevingen en hoe groot is de kans dat daarbij bruggen, flats en scholen instorten? Het enige sommetje dat Groningers tot nu toe kregen voorgelegd is gemaakt door het Britse ingenieursbureau ARUP op basis van gegevens van het KNMI en de NAM. Als zich rond het buurtschap Huizinge een beving zou voordoen met een kracht van 5,0 op de schaal van Richter, dan kunnen tientallen oude gemetselde huizen zwaar beschadigd raken en zelfs instorten, berekenden de ingenieurs. En kunnen er zomaar vijf of meer doden vallen.

Hoe (on)veilig het in Groningen is moet blijken uit een risicoanalyse van de NAM en een advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). In opdracht van minister Kamp heeft de NAM alle veiligheidsrisico’s voor het hele Groningse gasveld in kaart laten brengen. Niet alleen in Huizinge waar de bodem tot nu toe het heftigst beefde (3,6 op de schaal van Richter in 2012) maar op alle relevante plekken zoals de stad Groningen en bij het chemiepark in Delfzijl. Deze onderzoeken zou de minister vanmiddag samen met zijn gasbesluit naar de Kamer sturen.

De aardbevingen leiden ertoe dat het kabinet vanaf volgend jaar anders wil omgaan met het Groningse aardgas, schreef Kamp eerder dit jaar aan de Tweede Kamer. Was de voorraad in Groningen tot nu toe uitgangspunt van het gasbeleid, voortaan moet het een „strategische reserve” worden. Dat biedt ruimte de gaskraan verder dicht te draaien.

De vraag is wel hoe dat gecompenseerd wordt. Eén mogelijkheid is om meer gas te importeren uit bijvoorbeeld Noorwegen of Rusland. Dat zorgt voor een grotere afhankelijkheid. Extra complicatie is dat dit importgas een andere samenstelling heeft dan het Groningse gas en eerst geschikt gemaakt moet worden voor onze verwarmingsketels en fornuizen.

Een andere mogelijkheid: meer gas winnen in de ruim tweehonderd kleine gasvelden in Nederland. Nadeel hiervan is dat veel van deze velden al bijna leeg zijn. Om het laatste restje gas omhoog te halen, wordt er onder grote druk water en chemicaliën in de bodem gespoten. Dit fracken veroorzaakt bij de winning van schaliegas in de VS aardbevingen en stuit bij omwonenden op steeds meer weerstand.