Brave verfilming van de strijd om de atoombom

Hoe dicht waren de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog bij het maken van een atoombom? En wat was de rol van de Duitse natuurkundige en Nobelprijswinnaar Werner Heisenberg? Die vragen zijn het uitgangspunt voor de Noorse miniserie The Heavy Water War, dat inzoomt op de wedstrijd tussen wetenschappers aan Duitse en geallieerde zijde in het creëren van allesvernietigende bommen. Essentieel onderdeel voor hun programma achtte Heisenberg, leider van de Duitse geleerden, de vervaardiging van ‘zwaar water’. En voor ‘zwaar water’ waren ze afhankelijk van een Noorse fabriek, Norsk Hydro in Rjukan.

Nadat de geallieerden daar achter kwamen, deden ze er alles aan om de fabriek op te blazen en het transport te voorkomen. De infiltratie van de fabriek door een team Noorse soldaten levert een spannende aflevering op, met als spectaculair hoogtepunt een achtervolging op ski’s, een slalom over bebosde berghellingen. De indrukwekkende sneeuwlandschappen doen het goed in deze Noors-Deens-Britse productie. Tegelijkertijd volgt The Heavy Water War de wijze waarop Heisenberg zich laat inpalmen door de oorlogsmachinerie van zijn landgenoten. Of deze geniale wetenschapper meewerkte of juist tegenwerkte bij het maken van een bom is nooit opgehelderd.

Ook de serie houdt helaas suggestief het midden. Aanvankelijk citeert Heisenberg grote wetenschappers van Joodse komaf die hij bewondert, tot het hem verboden wordt. Pas als hij dreigt te worden weggevoerd naar een concentratiekamp, kiest hij ervoor in het gareel van de nazi’s te lopen. Maar later is er een foute berekening die het onderzoek ernstig vertraagt: was dat zijn schuld? De held aan Noorse zijde, verbindingsman Leif Trionstad, is een veel kleurlozer figuur, al is hij middelpunt van de discussie over de vraag of onschuldige burgers slachtoffer mogen worden om erger – een atoombom op Londen – te voorkomen. Maar in deze historische serie die zich grotendeels aan de feiten houdt, ligt de uitkomst vast en dat voel je aan de manier waarop de schrijvers zich er vanaf maken.

Interessanter is de opstelling van de Noorse directeur van Norsk Hydro. Deze opportunist doet aan collaboreren met een missie: om geld te verdienen en zichzelf en de werknemers in leven te houden. Het glimlachje waarmee hij na de oorlog de met nazihulp verdiende miljoenen uitkeert aan de werknemers is veelbetekenend.