Onrust bij Air France neemt toe, terwijl de beurswaarde keldert

Hervormingsgezinde bonden kiezen kant van directie in ruzie met piloten.

Luchthaven Orly bij Parijs. Vandaag dient het kort geding van de directie van Air France tegen de Franse pilotenbond SNPL die bezuinigingen zou frustreren.
Luchthaven Orly bij Parijs. Vandaag dient het kort geding van de directie van Air France tegen de Franse pilotenbond SNPL die bezuinigingen zou frustreren. Foto Kenzo Tribouillard / AFP

Als een luchtvaartmaatschappij zijn eigen piloten voor de rechter sleept, dan lijken de interne verhoudingen duurzaam verstoord. Maar de vakbond van Franse piloten staat binnen Air France steeds meer alleen.

In hetzelfde bericht waarin Air France-KLM vorige week onverwacht een aantal nieuwe bezuinigingen bij de Franse tak aankondigde, beklaagde het bedrijf zich over „het uitblijven van voortgang na zeven maanden onderhandelen” met pilotenbond SNPL bij het doorvoeren van bezuinigingen. Een kort geding, dat vandaag in de Parijse voorstad Bobigny dient, moet uitwijzen wie werkelijk de baas is bij het Frans-Nederlandse bedrijf.

Volgens Air France hebben de piloten pas tweederde van de in 2012 overeengekomen afspraken uit het reorganisatieplan Transform 2015 ingevoerd. Grondmedewerkers zouden alle afspraken zijn nagekomen, het cabinepersoneel zou op 96 procent zitten. De maatregelen zouden via meer efficiëntie tot besparingen moeten leiden. Volgens dagblad Le Monde hebben de piloten slechts 130 van de afgesproken 200 miljoen euro bezuinigd.

„Daar klopt helemaal niets van”, fulmineert Emmanuel Mistrali, de woordvoerder van de dominante pilotenbond SNPL aan de telefoon. „We zijn al onze afspraken nagekomen.” Hij is boos dat hij de klachten van de directie van Air France via de media moest vernemen en heeft de onderhandelingen direct stilgelegd. „We staan sterk”, dreigt hij. „Ik ken geen voorbeelden van luchtvaartmaatschappijen die zonder hun piloten hebben kunnen hervormen.”

Maar een staking voorziet hij vooralsnog niet. Vorig jaar legde de bond Air France twee weken lam vanwege plannen voor de uitbreiding van budgetdochter Transavia. Dat heeft de groep in totaal zo’n half miljard euro gekost. „Een staking is altijd een mislukking”, zegt Mistrali. „Voor een eenvoudige onkiesheid van de directie ga je niet het atoomwapen inschakelen.”

Dat is niet de enige reden voor de terughoudendheid. De staking van september 2014 heeft de interne verhoudingen bij Air France op scherp gezet. Een rondgang langs de verschillende vakbonden leert dat de piloten meer en meer alleen staan in hun verzet tegen de plannen van de directie om het noodlijdende bedrijf uit de rode cijfers te trekken. Hervormingsgezinde bonden hebben sinds verkiezingen in maart de overhand.

Volgens voorzitter Ronald Noirot van de CFE-CGC, de grootse vakbond, blijven de piloten tot ergernis van het overige personeel „iedere verandering blokkeren”. Hij steunt de directie volledig. „De SNPL weigert te praten over alles wat hun privileges en voordelen zou raken. Dat gedrag is de rest van het personeel, dat grote offers heeft moeten brengen, totaal zat.” Bij Air France zijn sinds 2012 8.000 banen verdwenen.

De vorige week aangekondigde bezuinigingen gaan zelfs „niet ver genoeg”, meent Noirot. „We hebben al veel tijd verloren.” De directie zit volgens hem „in de ontkenningsfase” en „weigert toe te geven dat Air France heel erg ziek is”. Mistrali ontkent dat niet. „We zijn getuige van de langzame dood van een mooie luchtvaartmaatschappij door gebrek aan een duidelijke koers”, vindt hij. Wat hem betreft maakt de Franse staat werk van lagere kosten voor de Parijse vliegvelden, zoals Nederland dat bij Schiphol deed.

Air France liet vorige week weten de lijndiensten naar Stavanger, Verona, Vigo en Kuala Lumpur te schrappen en de frequentie op een paar andere bestemmingen te verlagen. De levering van nieuwe langeafstandstoestellen, de Airbus A350 en de Boeing Dreamliner, wordt uitgesteld en andere maatregelen leveren nog zo’n 80 miljoen euro aan besparingen op.

Die aankondiging en het op handen zijnde kort geding deden het aandeel Air France-KLM op de beurzen van Parijs en Amsterdam snel in waarde dalen. De beurswaarde van het bedrijf, rekende de Franse krant La Croix vilein voor, „haalt nauwelijks dezelfde waarde als de tien A380-toestellen van zijn vloot”: 1,9 miljard euro. Analisten van onder andere Crédit Suisse waarschuwden dat het aandeel verder kan dalen als er niet snel een duidelijk plan komt om de moordende concurrentie van maatschappijen uit de Golfstaten het hoofd te bieden.

In Frankrijk groeit het besef dat zelfs een bedrijf als Air France-KLM, voor ruim 17 procent eigendom van de Franse staat, op een dag kan omvallen. „Luchtvaartmaatschappijen hebben niet het eeuwige leven… Air France-KLM ook niet”, schreef Le Figaro in een harde analyse.

Aan het personeel zal het deze keer niet liggen, verwacht Noirot. En hij hoopt, wat dat betreft, op iets meer begrip van „de vrienden van KLM”, zegt hij. „Ook het Franse personeel wil dat het beter gaat met het bedrijf. Toen Air France KLM kocht ging het daar ook heel slecht. Zonder ons had KLM niet kunnen voorbestaan. We moeten beter samenwerken om de concurrentie te kunnen verslaan.”