Kamer wil ontmoedigen dat leden zich afsplitsen van fractie

Kamerlid Johan Houwers tijdens zijn beëdiging door Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Houwers vormt de zestiende fractie in de Kamer.
Kamerlid Johan Houwers tijdens zijn beëdiging door Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Houwers vormt de zestiende fractie in de Kamer. Foto ANP / Bart Maat

De Tweede Kamer wil tegengaan dat Kamerleden zich afsplitsen van hun fractie en als eenling of kleine partij doorgaan. Een meerderheid toonde zich vandaag enthousiast over de plannen om budget en spreekrecht voor afsplitsers te beperken, zo meldt ANP. De mogelijkheid om af te splitsen blijft wel bestaan.

Naast coalitiepartijen VVD en PvdA waren ook SP en CDA enthousiast voor de plannen die begin april door het presidium, het bestuur van de Kamer, werden gedaan. De partijen gaan nu kijken op welke manier ze afsplitsen kunnen ontmoedigen. Eventuele maatregelen zullen pas de volgende regeerperiode ingaan.

‘Afsplitsing blamage voor Kamer’

De vier partijen vinden afsplitsing niet praktisch en niet wenselijk, omdat veel Kamerleden via hun lijsttrekker de Kamer zijn binnengekomen. Zelf hebben ze vaak onvoldoende steun van de kiezer voor een eigen zetel. Dat ze dan toch hun zetel mogen houden, is een blamage voor de Kamer en verwarrend voor de kiezer, aldus de partijen.

Aan de mogelijkheid om de fractie te verlaten wordt niets gedaan, want die is in de grondwet geregeld. Maar een aantal andere maatregelen, die volgens het presidium vrij simpel kunnen worden ingevoerd, kunnen het voor Kamerleden wel minder aantrekkelijk maken om op eigen voet verder te gaan.

Vijf nieuwe partijen door afsplitsing

Aanleiding voor het voorstel van het presidium was de enorme fragmentatie sinds de laatste Kamerverkiezingen. In 2012 kwamen er elf partijen in de Kamer, maar inmiddels zijn dat er door afsplitsing zestien. Onder meer VNL – de vroegere Groep Bontes/Van Klaveren – en oud-VVD’er Johan Houwers verlieten hun partij en hielden hun zetel.

De kleine fracties mogen allemaal hun zegje doen bij debatten en vragen stellen aan de regering. En ze krijgen verhoudingsgewijs net zo veel salaris en personele ondersteuning als de gewone partijen. De fractievoorzitter - ook van een eenmansfractie - krijgt ook nog een toelage.

Afsplitsers zelf reageren afwijzend

Anders dan de vier enthousiaste partijen reageren de afgesplitste fracties negatief op het voorstel. Kamerlid Louis Bontes noemde het presidium volgens ANP een “politbureau”. Het beperken van de rechten van afsplitsers is volgens hem in strijd met de grondwet. De maatregelen leiden volgens Bontes tot “almachtige fracties die hun Kamerleden in een strak keurslijf willen stoppen”.

Bontes zelf splitste zich in 2013 af van de PVV, nadat hij kritiek had geleverd op partijleider Geert Wilders. Hij wees erop dat sommige afsplitsingen leiden tot nieuwe politieke partijen, zoals de PVV. Wilders stapte ooit uit de VVD-fractie. Volgens hem maken VVD en PvdA er nu alleen maar een punt van omdat zij er zelf last van hebben.