Het succes van zingende monniken

De zingende Cisterciënzer monniken van Stift Heiligenkreuz
De zingende Cisterciënzer monniken van Stift Heiligenkreuz Foto Universal Music

Stift Heiligenkreuz, in 1133 nabij Wenen gesticht, is een van de oudste ononderbroken bewoonde kloosters van Europa. Er is een universiteit, een wijngaard, een Gasthaus. De abdijkerk was een favoriete plek van Beethoven, die er kwam om de basnoten van het enorme orgel door zijn dove lijf te voelen trillen.

De cisterciënzer monniken van Heiligenkreuz werden in 2008 wereldberoemd met hun cd Chant – music for paradise, in Nederland platina. Nu verscheen de opvolger: Chant for peace, ditmaal in samenwerking met de joodse zangeres Timna Brauer, die in 1986 Oostenrijk vertegenwoordigde in het Eurovisiesongfestival.

Chant for peace biedt een intrigerende afwisseling van gregoriaanse monnikenzang en chassidische en Jemenitische liederen, vertolkt door Brauer en het Elias Meiri Ensemble (klavecimbel, gitaar, cello en percussie). Op vier stukken zijn Brauer en de monniken samen te horen. Tekstueel gaan beide tradities terug op de psalmen; de muzikale verwantschap is speculatief, maar de combinatie werkt verrassend goed.

Voor de monniken kwam hun ‘muziekcarrière’ uit de lucht vallen: zij grijpen slechts de kans aan hun boodschap van vrede en liefde te verspreiden. Vanzelfsprekend zingen ook niet alle cisterciënzers goed: aan Chant for peace doet een selectie mee. De samenwerking met Brauer kwam tot stand na een zeer succesvol gezamenlijk concert op 9 november vorig jaar, om de Kristallnacht te gedenken. Na de aanslagen in Parijs besloten ze een vredesalbum te maken. In thuisland Oostenrijk staat ook dit album al weken hoog in de hitlijst.

De zingende monniken zijn sinds hun succes veel geïmiteerd, maar Chant for peace is door de samenwerking met Brauer een stuk verrassender dan de voorganger én zijn epigonen. Goed gezongen gregoriaanse stukken, zoals een mooie Missa pro pace, worden afgewisseld met traditionele liederen door diva Brauer en haar ensemble. Die schurken ondanks de instrumentatie vaak aan tegen de pop, zoals Im Nin’ Alu, met een chromatisch James Bond-motiefje. Openingstrack Ani Tzame is een van de nummers waarop de monniken en Brauer samenzingen, elk vanuit de eigen traditie. Het resultaat is ongewoon, maar aansprekend.

Wie de monniken wil horen zingen, is veroordeeld tot hun cd’s, of tot een bezoek aan het klooster. Concerten geven de cisterciënzers niet – zelfs een aanbieding van landgenoot Arnold Schwarzenegger om in zijn privévliegtuig naar Californië te vliegen sloegen ze af. Voor de monniken is zingen bidden. „Wij zingen niet voor geld of voor cd’s, maar voor de lieve God.”