Extreem-rechts pakt alles op voor actie tegen vluchtelingen

Een psychotische man reed zaterdag op winkelend publiek in. FPÖ-leider Strache hintte direct op een religieus motief, waar geen aanwijzing voor is.

In het stadje Graz reed zaterdag rond lunchtijd een automobilist met 100 kilometer per uur in op winkelend publiek. Amper was bekend dat er drie doden en 34 zwaargewonden waren, of de extreem-rechtse FPÖ-leider Hanz-Christian Strache tweette al dat de dader een Bosniër was en een „religieus geïnspireerde aanslag niet wordt uitgesloten”. Ook in de krant Kronenzeitung speculeerde hij over een terreuraanslag.

Even later bleek de dader (26) van de ‘Amokfahrt’ een psychoot die in mei wegens geweldpleging bij vrouw en kinderen was weggehaald. De man was op zijn vierde uit Bosnië gekomen en heeft de Oostenrijkse nationaliteit. De politie sloot terroristische of religieuze motieven uit. Strache, die ooit banden met neonazi’s had en zelf van Tsjechische origine is, paste zijn artikel aan. Toen er kritiek kwam op zijn voorbarige conclusies, tweette hij dat hij slachtoffer van „een hetze” was geworden. Sindsdien beschuldigen hij en zijn critici elkaar ervan politiek munt te slaan uit het drama.

Wanhopige coalitie

Zulke politieke reacties worden in Oostenrijk frequenter. De heersende socialisten en conservatieven, sinds de Tweede Wereldoorlog vrijwel onafgebroken aan de macht, kregen bij de vorige verkiezingen nog net een meerderheid: 50,8 procent. Extreem-rechts, dat een lange traditie heeft, is na een diepe dip tien jaar geleden weer in opmars en staat in de peilingen op 28 procent.

De FPÖ is dicht bij de macht en doet alles om haar te krijgen. De andere twee partijen gaan steeds verder om de macht te houden. Zo besloot de (conservatieve) minister van Binnenlandse Zaken tien dagen geleden geen asielverzoeken meer in behandeling te nemen. Het enige dat de Oostenrijkse immigratiedienst nog doet is asielzoekers terugsturen die in andere EU-landen aanvragen hebben gedaan en, volgens de Europese ‘Dublin’-regels, geen recht hebben om het hier opnieuw te proberen. Volgens minister Johanna Mikl-Leitner kreeg het land in het eerste kwartaal van 2015 160 procent meer asielaanvragen dan in dezelfde periode vorig jaar: „De asiel-expres moet worden gestopt.”

Eerlijk verdelen

Duitsland, Zweden, Oostenrijk en Hongarije krijgen relatief meer asielaanvragen dan andere EU-landen. Net als haar Duitse collega steunt Mikl-Leitner een Europees plan om asielzoekers eerlijker over lidstaten te verdelen; maar de meeste andere landen zijn tegen. Oostenrijk heeft grote problemen met de opvang. Sommige deelstaten weigeren asielzoekers te herbergen uit angst dat de FPÖ er munt uit slaat. Drie deelstaten vangen nu iedereen op, maar kunnen het niet aan. Asielzoekers slapen in parken en garages. De minister weigert legerkazernes te gebruiken. Volgens insiders zou ze dan „toegeven dat het huidige beleid niet werkt, en daar maakt de FPÖ handig gebruik van.” Zo bepaalt de FPÖ indirect, net als Jobbik in Hongarije of het Franse Front National, steeds meer het regeringsbeleid.