Alsof advocaten zich verschuilen. Echt niet

Advocaten willen geen beperking van het verschoningsrecht. Dat de rechter een beroep op dit recht geregeld verwerpt, bewijst juist dat het werkt.

Voor inperking van het verschoningsrecht van advocaten is geen enkele reden. Het is niet te ruim, en de regels zijn ook niet ‘ouderwets’ of onduidelijk. Dat zegt Bert Fibbe, bestuurslid van de Nederlandse Orde van Advocaten.

Fibbe reageert daarmee op de felle kritiek van het Openbaar Ministerie (OM) op de beroepsgroep. Advocaten en notarissen zouden veel te ruim gebruik maken van het verschoningsrecht, zei officier van Justitie Vincent Leenders vorige week in een groot interview in het financieele dagblad. Dat maakt de vervolging van grote fraudezaken onnodig traag en ingewikkeld. Het OM ziet een bevestiging van dit standpunt in een aantal recente uitspraken van rechters waarin het beroep van advocaten en cliënten op het verschoningsrecht is afgewezen.

„Dat klopt niet. Deze uitspraken zijn juist een bevestiging dat het systeem werkt”, zegt Fibbe. „Als een advocaat of cliënt zaken achter het verschoningsrecht probeert te verstoppen die daar niet thuishoren, steekt de rechter daar een stokje voor.”

Het OM noemde als voorbeeld een bedrijf dat alle interne mail in cc langs de advocaat liet lopen, een trucje om de berichten onder het verschoningsrecht van de advocaat te laten vallen zodat de mail niet in een procedure tegen het bedrijf gebruikt zou mogen worden. „Die communicatie zal dan dus niet onder het verschoningsrecht van de advocaat vallen”, zegt Fibbe. „Je kunt het verschoningsrecht niet los inkopen. Beschermd is alleen de communicatie die ziet op de diensten die de advocaat levert.”

Natuurlijk kan het omslachtig zijn dan voor elk los mailtje uit te zoeken hoe het zit, dat begrijpt Fibbe ook. Maar hij ziet niets in het voorstel van het OM om stukken die van derden afkomstig zijn niet onder dit recht te laten vallen. „In een dossier zitten vaak stukken of verklaringen van derden, die deze nooit zouden geven als ze er niet op zouden kunnen vertrouwen dat die geheim zouden blijven.”

Fibbe wil nog eens benadrukken hoe wezenlijk het is dat mensen erop kunnen vertrouwen dat advocaten, net als andere geheimhouders, verplicht zijn te zwijgen over wat cliënt hun toevertrouwen.

Anders dan het OM beweert, is er geen nieuwe lijn in de rechtspraak te ontdekken die het verschoningsrecht inperkt, zegt Bart Keupink. De advocaat van NautaDutilh doceert en publiceert veel over fraude. „Het is vaste rechtspraak dat het verschoningsrecht alleen in uitzonderlijke gevallen wordt doorbroken. Bijvoorbeeld als de advocaat evident misbruik maakt van dat recht, en dan is het vaak zo dat de advocaat zelf ook strafbare feiten pleegt.”

Dat speelde in een aantal van deze recente zaken, en het is dus niet nieuw, zegt Keupink. „De procedure hiervoor is goed: samengevat kan het OM zaken verzegeld in beslag nemen, en dan bekijkt de rechter-commissaris in overleg met de Orde of het verschoningsrecht moet gelden. Wie het met die beslissing niet eens is, kan naar de rechter.”