Wanneer is een lesbienne ontmaagd?

De definitie van ‘ontmaagden’ is onbevredigend. Wetenschapper Margriet van Heesch stelt voor om te spreken van ‘seksueel debuut’.

Hoe wordt een lesbienne ontmaagd? Ontmaagding is, zoals ooit afgesproken, het moment waarop iemand voor het eerst geslachtsgemeenschap heeft. Geslachtsgemeenschap betekent het inbrengen van een stijve penis in een vagina. Blijven lesbiennes dan hun leven lang maagd? En hoe zit dat dan met homoseksuele jongens? ‘Ontmaagden’, ‘ontknapen’, ‘onteren’ en ‘defloratie’: het zijn zuinige stijlfiguren voor zoiets kleurrijks, onverwachts, en merkwaardigs als ‘de eerste keer’.

‘De maagdelijkheid verliezen’ is net zo’n merkwaardige metafoor. Er raakt helemaal niets kwijt, er gaat niets verloren, er wordt juist iets gewonnen: kennis. Herinneringen aan onze maagdelijkheid gaan meestal gepaard met herinneringen aan de hoop op meer kennis over seks. Hoe voelt het daarbinnen? Hoe voelt een orgasme? Hoe krijg je een orgasme? Hoe plezier je een ander? Hoe verhoog je genot? Het verliezen van maagdelijkheid definiëren als het hebben van geslachtsgemeenschap is talige armoede die het scala aan erotische ervaringen reduceert tot een natte scheet.

Die minimale ervaring die ‘ontmaagding’ is, is in vele culturen verheven tot zo’n gewichtig overgangsritueel dat de wet eraan te pas komt. Vroeger mocht je alleen geslachtsgemeenschap hebben als je getrouwd was. Nu dat niet meer zo is, is nog steeds bij wet vastgelegd vanaf welke leeftijd mensen seks mogen hebben. In Nederland is dat vanaf onze zestiende verjaardag, maar op een Franse camping mag het al op je vijftiende. In Spanje was de leeftijd voor legale vrijpartijen dertien jaar, maar op 1 juli van dit jaar wordt dat verhoogd naar zestien. In Turkije en Malta moet je het langste wachten; tot je achttiende. Opmerkelijk is dat de leeftijd in Griekenland vijftien is voor heterostellen en lesbiennes, maar zeventien voor homoseksuele jongens.

De eerste keer. De ontmaagding. Het gebruik van stijlfiguren heeft invloed op hoe we seksualiteit ervaren. De beperkende definitie van geslachtsgemeenschap sluit alle niet-recht-toe-recht-aan-heteroseks uit. Ook de gemiddelde seksuele voorlichting legt te veel nadruk op „de eerste keer” als enkel penetratie van de penis in de vagina. Het leidde in preutse religieuze subculturen tot de gewoonte anale penetratie niet tot ontmaagding te rekenen.

Er is zoveel meer dan coïtus

De fixatie op de coïtus ontneemt het zicht op allerlei genietingen: het stimuleren van de erogene zones van het menselijk lichaam. Er zijn dan ook hedendaagse internationale cultuurwetenschappers die pleiten voor het gebruik van een andere metafoor voor de eerste seksuele ervaring in het leven van mannen en vrouwen: het seksuele debuut. Wanneer had jij je seksuele debuut? De term is vaag genoeg om de enorme diversiteit aan seksuele ervaringen te omvatten: het eerste orgasme, de eerste masturbatie, de eerste opwinding en het verlangen naar lichamelijke versmelting met een ander. En die ander kan een man, een vrouw, een schaap, een hand of een trillend object zijn. Of een potje pindakaas.