Economisch belang is slecht argument voor natuurbehoud

Het is verheugend dat de NRC aandacht besteedt aan de vraag ‘wat is de natuur waard?’ (‘Vier ton voor de Mookerhei’, Wetenschap 6&7 juni). Of dit artikel een aanzet heeft gegeven tot een antwoord valt sterk te betwijfelen. Harde euro’s zeggen niets over de waarde van de natuur. Om verschillende redenen schuilt er een gevaar in dit soort berekeningen.

In de eerste plaats betreft dat onze kennis van de natuur en de onderlinge relaties tussen organismen. Die kennis is onvolledig en er kunnen daarom ernstige inschattingsfouten gemaakt worden, als een bepaald aspect van de natuur afgewogen wordt ten opzichte van een economisch belang. Hoe kan een waarde van de natuur bepaald worden, als wij mensen voor onze overleving met huid en haar afhankelijk zijn van stabiele natuurlijke systemen?

In de tweede plaats betreft het veranderingen in onze samenleving. Economische en sociale voorkeuren kunnen soms snel veranderen en daarmee ook de waarde die wordt toegekend aan een aspect van de natuur, terwijl we op de zelfde manier onderdeel blijven uitmaken van de natuur, en ervan afhankelijk blijven.

Overigens wil ik niet betogen dat het onderzoek naar ecosysteemdiensten flauwekul is. Dergelijk onderzoek kan interessante aspecten van de relaties tussen organismen aan het licht brengen. Maar in het algemeen zal dergelijk onderzoek geen bijdrage zijn aan de bescherming van de natuur.

Wat moet er dan wel gebeuren om de natuur te beschermen? In Europa en in ons land zijn goede eerste stappen gezet voor bescherming van belangrijke en ernstig bedreigde leefgebieden en organismen. Die bescherming was het oogmerk bij de aanwijzing van Natura 2000-gebieden en aanleg van verbindingen tussen die gebieden: de ecologische hoofdstructuur (EHS).

De vraag moet zijn: wat hebben we voor de natuur en onze eigen overleving over? Ook hier gaat het om harde euro’s. Die moeten worden besteed aan het in stand houden van ecologische systemen, aan de Natura 2000-gebieden, aan de EHS. En wat minstens zo belangrijk is: wij maken wetten en regels voor bescherming van de natuur. Dat is prachtig, maar zorg dat de regels nageleefd worden.