Show van gespeelde grootsheid

Het toernooi in Canada is van een verregaande professionaliteit. De FIFA dringt grandeur op, de KNVB waakt over het imago van de Oranje-internationals. „Het is van niets naar alles gegaan.” Een tussenbalans.

Reserves van de Nederlandse selectie bij een warming-up in Edmonton, waar Oranje twee groepsduels speelde.
Reserves van de Nederlandse selectie bij een warming-up in Edmonton, waar Oranje twee groepsduels speelde. Foto Jasper Ruhe/ANP

Picknicken bleek uit den boze voor de toeschouwers die vorige week in de regen hadden gewacht voor de poorten van het WK-stadion in Moncton. Ze zouden twee duels achter elkaar kijken, maar mochten zelfs geen flesje water mee. Onder het mom van veiligheid, zo berichtte de lokale krant Times & Transcript, werden alle producten geconfisqueerd die niet aan de FIFA waren gelieerd.

Is dit nodig? De FIFA vindt van wel. De wereldvoetbalbond heeft van het WK in Canada haast een kopie gemaakt van dat voor mannen: met bindende commerciële deals, meer ploegen dan voorheen, afgemeten persconferenties en enorme stadions. Ook hier is grootsheid het devies.

Voor een nationale ploeg als de Nederlandse is dat wennen. Als debutant op het WK, dat nu in de knockoutfase is beland, de ploeg in een nieuwe wereld beland. Neem de aandacht van de pers. Waar speelsters in Nederland vooral worden gevolgd door groupies moeten ze hier in Canada het woord voeren in zalen vol buitenlandse journalisten.

„Het is van niets naar alles gegaan”, zegt Leoni Blokhuis, zaakwaarneemster van acht Nederlandse internationals. „Meestal verloopt zoiets in een proces, maar dit niet. Die kritiek na de wedstrijd tegen China, daar ben ook ik van geschrokken. Wat denk je van die meiden? Die zijn voorheen alleen maar opgehemeld, omdat ze de sport op de kaart zetten. Sommige speelsters hebben Facebook en Twitter maar van hun telefoon verwijderd.”

De begeleider van onder anderen Vivianne Miedema denkt dat voor het toernooi is onderschat wat op het Nederlands team zou afkomen. Aan de andere kant, zegt ze: „Het is ook moeilijk in te schatten. Het is misschien wel hetzelfde als een eerste relatie. Dat kan een heel leuke ervaring zijn, maar ook een vervelende.”

Shoppen

Bij zo’n eerste ervaring horen worstelingen. Bijvoorbeeld op het vlak van media. De verslaggeefster van Helden kreeg meegedeeld dat ze geen vragen meer mocht stellen over shoppen.

Aanleiding was een interview met Merel van Dongen. Ze had de linksback aan het slot van een gesprek gevraagd of het klopte dat ze op hun vrije middag gingen winkelen? „Ik heb maanden gespaard voor de grootste mall van Noord-Amerika”, zei Van Dongen met een knipoog. De kop boven het filmpje: ‘Shoppen in Edmonton’.

Die kop stuitte de KNVB en Van Dongen tegen de borst: te vooroordeelbevestigend. Van Dongen achteraf: „Ik haat mediagetrainde interviews. We zijn wie we zijn. Elke vrouw shopt wel eens en ook wij doen meidendingen. He ging me alleen om de kop, die geeft een verkeerd beeld. Ik ben hier om een oranje shirt te dragen, niet om er een te kopen.” De persvoorlichter: „Voor het toernooi mochten de gekste vragen worden gesteld, nu willen we de aandacht liever op voetbal vestigen.”

Is die bescherming gerechtvaardigd? Leoni Blokhuis denkt van wel. „Het charmante aan deze meiden is dat ze nog heel puur zijn. Maar juist die puurheid kan tot een afslachting leiden. Het wordt misbruikt in artikelen, dingen worden uitvergroot. Stel Merel speelt een mindere wedstrijd, dan ga je straks horen dat die alleen maar bezig is met shoppen. Zo is ook het mannenvoetbal minder puur geworden.”

Volwaardigheid

Meer dan ooit wil het vrouwenvoetbal uitstralen dat het voor vol moet worden gezien. De FIFA voorop. Maar de situatie die de mondiale voetbalbond voor ogen heeft contrasteert soms met de werkelijkheid. Zo zitten stadions een stuk minder vol dan wordt voorgehouden. Volgens berekeningen van de FIFA kwamen er in de groepsfase gemiddeld 24.594 toeschouwers op een wedstrijd af, maar daarbij werden toeschuwers dubbel geteld. Ze waren verplicht om een kaart voor twee duels te kopen en werden zodanig ook als twee toeschouwers geteld. Terwijl velen van hen het eerste duel lieten schieten.

Dieptepunt was Spanje-Costa Rica in Montreal. Officieel zouden er 10.175 mensen in het stadion zitten, maar volgens de verslaggever van de Montreal Gazette waren het er niet meer dan 1.000. Hij telde meer FIFA-medewerkers dan fans.

Alleen de duels van Canada en de VS zijn uitverkocht. Tot opluchting van de organisatie. Zeker één van die landen moet ver komen om het target van 1,5 miljoen verkochte kaartjes te bereiken en uit de kosten te komen. Ervan uitgaande dat beide landen poulewinnaar zouden worden, is het speelschema zo ingericht dat ze elkaar eventueel pas kunnen treffen in de (gedroomde) finale.

Dat het bij andere duels minder druk is, zou kunnen komen door de uitbreiding van het aantal landen op dit WK: van 16 naar 24. Daardoor zou het niveau afnemen en krijg je meer onaantrekkelijke duels. „Maar zo creëer je wel meer draagvlak voor het vrouwenvoetbal”, stelt zaakwaarnemer Blokhuis. „Nederland was er anders ook niet bij geweest. Nu krijgen al die meiden marktwaarde en zullen we sommigen terugzien in commercials. Nieuwe scheermesjes, sportieve zonnebrillen. Zo stimuleer je ontwikkeling.”

Blokhuis is van de positieve woorden, maar plaatst nog wel een kanttekening bij het gevoerde beleid van het KNVB. Ze vertelt over de overschrijvingstermijn voor amateurs die afgelopen maandag ten einde kwam. Voor sommige speelsters was dat de laatste kans om zich over te schrijven naar een andere club in Nederland. „Maar de speelsters mogen daar niet mee bezig zijn. Ik snap dat wel, maar het is ook krom. Je wilt dat ze leven als een prof, maar behandelt ze als amateurs.”

Toch kan het altijd erger. Dat blijkt wel uit wat de coördinator van het Braziliaanse vrouwenvoetbal tegen de Canadese Globe and Mail zei. „De speelsters zien er beter uit dan vroeger. Ze doen hun haar, dragen make-up en de broekjes zijn korter. Het is niet meer een vrouw gekleed als man”, stelde Marco Aurelio Cunha.

Hij sprak in termen die niemand op dit WK ooit nog had willen horen.