Nooit afscheid nemen van de zaak

Afgelopen week overleed opkoper en gokbaas Kirk Kerkorian (98). Joop van den Ende (73) verkocht gisteren zijn theaterbedrijf. Niemand heeft het eeuwige leven.

Ondernemers op leeftijd sterven niet, ze verdwijnen langzaam uit ons beeld. Deze variant op de verzuchting Old soldiers never die, they just fade away van de Amerikaanse generaal MacArthur bij zijn afscheid in 1951 was afgelopen week waar en onwaar tegelijk.

Het was waar, omdat Joop van den Ende (73) de meerderheid van de aandelen in zijn persoonlijke liefhebberij, theater- en muscialproducent Stage Holding, verkocht (maar hij blijft wel adviseur). In 2000 had hij al zijn aandelen in tv-productiebedrijf Endemol tegen een recordprijs van de hand gedaan aan het Spaanse telefoonbedrijf Telefónica, dat er minder plezier aan beleefde.

Maar de verzuchting was deze week ook onwaar. Kirk Kerkorian, de ‘vader’ van het moderne Las Vegas als conferentie- en toerismemagneet, maar ook een verstokte investeerder, opkoper en lawaaimaker in het Amerikaanse bedrijfsleven, stierf afgelopen maandag op 98-jarige leeftijd. Hij was de op een na oudste miljardair, tekende het tijdschrift Forbes, de chroniqueur van de zakenelite, daarbij aan. Kerkorian stond met een geschat vermogen van 4,2 miljard dollar (3,7 miljard euro) nummer 393 op Forbes’ wereldranglijst van de allerrijksten.

Ondernemers op leeftijd zijn een klasse apart. Jong is hip, maar oud telt mee. Weekblad Time zette anderhalf jaar geleden de grijs bebaarde Carl Icahn (79) op zijn omslag en bestempelde hem als Master of the Universe. Waarom hij de belangrijkste belegger van de Verenigde Staten is, stond er onder. Hij is al decennia een investeerder en opkoper op Wall Street.

Ondernemers op leeftijd vestigen geen blitse startups. Zij zitten niet op Twitter, of zij zijn daar relatieve laatkomers, zoals Icahn en mediamagnaat Rupert Murdoch (84). Ze hebben er nog steeds zin in, zoals Donald Trump (nog maar 69), die opnieuw president van de VS wil worden. Of in eigen land John Fentener van Vlissingen (76), oprichter en eigenaar van reisbedrijf BCD Holdings. Een deel van de verzameling tekeningen (Rembrandt, Van Ruisdael) van zijn vrouw Martine en hem is deze zomer te zien in het Amsterdamse Rijksmuseum.

Woodstock van het kapitalisme

Ondernemers op leeftijd moet je niet onderschatten. Zij hebben de ervaring, het geld en de relaties. Zij hebben soms niet meer dan een symbolische functie in de onderneming die zij zelf hebben groot gemaakt, maar wél een substantieel aandelenpakket. En dat pakket is doorslaggevend als het op stemmen aankomt op een aandeelhoudersvergadering. En omdat hun bedrijven multinationals zijn, spelen zij op en achter de schermen van het economisch wereldtoneel een rol van betekenis.

Zij weten niet van ophouden. Warren Buffet, het beleggersorakel uit Omaha, Nebraska, is 84 jaar en bezit volgens Forbes een vermogen van bijna 73 miljard dollar. Hij staat nummer 3 op Forbes’ wereldranglijst. De aandeelhoudersvergadering van Buffets beursgenoteerde verzekerings- en beleggingsmaatschappij Berkshire Hathaway heet ook wel het Woodstock van het kapitalisme. De jamboree trekt jaarlijks duizenden adorerende aandeelhouders.

Het leuke van ondernemen als miljardair is dat je gewoon kunt doorgaan. Je bent eigen baas. Je hebt geen last van cao-regelingen, zoals in Nederland, die vanzelfsprekend ontslag aanzeggen bij het bereiken van de AOW-leeftijd.

Een beetje sterven

Waarom doen ze het? Sommige miljardairs leggen een directe relatie tussen het doorgaan als ondernemer en hun eerste carrièrestappen. Kerkorian vertelde een krant in Las Vegas bijvoorbeeld ooit dat hij op zijn negende was begonnen met geld verdienen voor het gezin. „Je verkrijgt een energie die een beetje anders is dan die van de rest, een beetje sterker dan bij iemand die het geld geërfd heeft.” Hij maakte zijn school niet af en werd bokser.

Van den Ende begon als clown op kinderpartijtjes. Fentener van Vlissingen werd geboren in een steenrijke familie, de grootaandeelhouders van de niet-beursgenoteerde SHV (energie, investeringen, groothandel). Hij ging als ondernemer echter zijn eigen weg. Murdoch erfde weliswaar een Australische krant van zijn vader, maar ontpopte zich als pionier en mondiale mediaondernemer.

Doorgaan is dus niet alleen leuk, doorgaan tart ook de maatschappelijke conventies die de bejaarde een plaats geven ‘achter de geraniums’. Conventies negeren is ook leuk. De conventies doorbreken is vaak de basis van hun succes als ondernemer geweest. Bovendien is doorgaan ook het uitstellen van je eigen dood, om te beginnen je dood als ondernemer. Afscheid nemen van je eigen zaak is ook een beetje sterven. Niet leuk. Een opvolger aanwijzen is een emotionele beslissing. En een hachelijke. Wie kan in jouw voetsporen treden?

Fortuin loslaten

Daarom worstelen talloze ondernemers op leeftijd met hun opvolging. Buffet en zijn zakenmakker Charlie Munger hebben wel een lijstje, in elk geval voor het geval een van hen in het harnas sterft. Maar niets is zeker.

Hetzelfde geldt voor de twee mediabedrijven van Murdoch. De aartsvader doet nu een stapje terug bij filmbedrijf 21st Century Fox, maar geeft niet alles uit handen.

Opmerkelijk is dat het er soms op lijkt dat loslaten in één opzicht niet zo moeilijk is. Het loslaten van het gemaakte fortuin. Buffet is een van de initiatiefnemers van de club van miljardairs die hun kapitaal aan goede doelen schenken. Kerkorian gaf, zei een van zijn advocaten deze week tegen de New York Times, zijn hele nalatenschap weg.

Ondernemers op leeftijd verdwijnen langzaam uit beeld, maar hun kapitaal leeft voort.