Naar Engeland.

Wat maakt het Verenigd Koninkrijk zo aantrekkelijk, dat er een permanent tentenkamp in Calais is van migranten die illegaal willen oversteken? Er is werk. Er wonen al landgenoten. En: je hoeft geen paspoort bij je te hebben op straat.

Illegale migranten verstoppen zich aan bood van een vrachtwagen die naar Engeland vertrekt vanuit de Franse havenstad Calais. Foto Philippe Huguen/AFP
Illegale migranten verstoppen zich aan bood van een vrachtwagen die naar Engeland vertrekt vanuit de Franse havenstad Calais. Foto Philippe Huguen/AFP

Waar de zeemeeuwen uit Dover ophouden met krijsen, beginnen de boomgaarden van Kent. Keurig in het gelid staan daar de appelbomen, stapels kisten ernaast, kleine caravans aan de rand van de velden. Te wachten op de oogst en het leger buitenlandse legale – en soms illegale – seizoensarbeiders dat de appels komt plukken. Zoals ook elders in Engeland de aardappels worden gerooid, de kolen geraapt, de asperges gestoken, de aardbeien geplukt: door immigranten.

Vraag hun waarom ze naar Engeland komen, en het antwoord is „werk”. De goedlachse Litouwer Willmantis Sedeskis – als EU-burger legaal in het land – zit aan het einde van een werkdag met drie maten en een biertje in het gras. „Ik verdien hier vier keer meer dan thuis”, zegt hij.

Vraag Engelsen waarom ze denken dat immigranten zo graag naar het Verenigd Koninkrijk willen oversteken, en het antwoord is „uitkeringen”. „We geven ze aalmoezen”, zegt David Graham in Dover. Vanaf zijn balkon aan de Marine Parade tuurt hij over de zee. Een veerboot van Dover naar Calais vaart net weg

Het kamp in Calais is permanent

Aan deze kant van het Kanaal is niets te merken van de onrust aan de andere kant. Daar proberen honderden immigranten naar de overkant te komen, als verstekeling in vrachtwagens, in de auto’s van toeristen, in de trein die door de tunnel gaat. Rond Calais zijn de tenten provisorisch, maar het tentenkamp is permanent.

Hier in Kent, het zuidoosten van Engeland, verspreiden ze zich onmiddellijk. Alleen krantenberichten over illegalen laten zien dat het sommigen lukt de overtocht te maken. Dinsdag vond de politie van Cambridgeshire in een vrachtauto 26 mannen uit Afghanistan, Iran, Koeweit, Pakistan en Syrië. Vorige week werden 53 volwassenen en 15 kinderen opgepakt .

Vanaf zijn balkon in Dover maakt David Graham zich zorgen. „Uiteindelijk vinden ze een manier om hier te komen. Ik weet niet wat we eraan kunnen doen. Ons land blijft aantrekkelijk.”

Verwoedde pogingen van achtereenvolgende Britse regeringen hebben dat beeld niet veranderd. Asielzoekers mogen in het Verenigd Koninkrijk niet werken, hebben geen recht op uitkeringen, en krijgen slechts 5 pond (6,85 euro) per dag om rond te komen. Werkgevers en huisbazen moeten zich ervan verzekeren dat ze geen illegale immigranten in dienst of in huis hebben, op straffe van een fikse boete.

De vorige regering heeft bovendien de inspectie op bedrijven waar mogelijk illegalen werken, opgevoerd: er worden nu veertig arrestaties per dag verricht, een verdubbeling ten opzichte van 2010.

Maar, erkende Cameron in mei, „de waarheid is dat het té makkelijk is zwart werk te doen”. Het Verenigd Koninkrijk heeft een zwarte economie die goed is voor 10 procent van het bruto binnenlands product. Zeker zo belangrijk: het Verenigd Koninkrijk kent geen identificatieplicht. Het is dus makkelijk om onder te duiken – zeker als er al familie of kennissen in het land zijn. Dat geldt zowel voor eerdere grote illegale immigrantengroepen, zoals Chinezen, Somaliërs, Joegoslaven en Afghanen, Irakezen en Syriërs.

Niet dat er daarna per se gouden bergen wachten. De arbeidsomstandigheden voor illegalen zijn notoir slecht, met lonen die vaak ver onder het minimumloon liggen, lange werkdagen en fysiek zwaar werk. Bij een inval in een Indiaas restaurant in Wales ontdekte de politie eerder dit jaar bedden onder het aanrecht.

Het kan nog erger: sommigen komen in dienst van bendes, die hen als slaven gebruiken. Sinds er in 2004 23 illegale Chinezen verdronken toen zij door de vloed werden overvallen bij het rapen van kokkels, is er een wet waarmee de bazen van bendes kunnen worden gestraft. Maar dat leidde de laatste tien jaar vooral tot waarschuwingen en boetes, geen gevangenis.

‘M.D.’ uit Bangladesh, die alleen zijn leeftijd (23) en initialen wil geven, vertelt bijvoorbeeld dat hij zijn echtgenote „van thuis kent”. Hij kwam zes jaar geleden om te studeren: „Business management”. En hij bleef. Nu verkoopt hij in een kraampje badmatten en dekbedhoezen.

Uit zijn verhaal wordt het niet helemaal duidelijk, maar het is goed mogelijk dat hij illegaal is. De groep immigranten die via Calais of andere Europese havens het Verenigd Koninkrijk weten te bereiken, is klein. Veruit het grootste probleem voor de Britse regering zijn diegenen die blijven plakken nadat hun visum is verlopen. Ben je eenmaal illegaal, dan is je kans om nog legaal te worden, zeer gering.

Onduidelijk is hoeveel illegalen er zijn. In 2009 schatte de London School of Economics, gebaseerd op de volkstelling van 2001, hun aantal op 618.000, van wie 70 procent in Londen zou wonen. Sindsdien zijn er geen omvangrijke onderzoeken meer geweest naar aantallen.

Volgens het Oxford Centre on Migration, Policy and Society, dat onderzoek doet naar illegaliteit, is er een tweede groep „irreguliere immigranten”. Dat zijn de asielzoekers die niet uitgezet kunnen worden, en hun kinderen.

Asylum alley

In Dover weet men wat de Franse haven aan de overkant doormaakt. Tot 2003 lag de echte grensovergang immers hier, en niet in Calais. Folkestone Road, tussen de twee belangrijke havens in, wordt door de oudere bewoners nog altijd ‘asylum alley’ genoemd, de asiellaan, naar de vele asielzoekers die in de Victoriaanse rijtjeshuizen hun eerste onderkomen vonden.

„Vanaf ’s ochtends zes uur zag je hele families met tassen die kant op lopen”, zegt Marion Kember. Ze zit in de voortuin van vriendin Ivy, met zicht op de veerboothaven, de beroemde white cliffs van Dover achter zich, en rechts de Western Heights, de heuvel waar een van dertien Britse ‘uitzetcentra’ ligt.

Ze begrijpt het wel hoor, waarom men naar Engeland wil. „Als je die arme bootvluchtelingen op de Middellandse Zee ziet dan heb ik echt medelijden. En we hebben het hier goed, we zijn gezegend.”