Grieken halen geld van de bank, ECB schiet met tegenzin te hulp

De ECB koopt tijd voor een oplossing van de Griekse crisis maar in die politieke rol voelt de eurobank zich niet prettig.

Overleven de Griekse banken dit weekeinde? Om te voorkomen dat Griekse burgers maandag voor gesloten bankkantoren staan, heeft de Europese Centrale Bank (ECB) vrijdag de ongebruikelijke stap genomen om voor de tweede keer binnen een week extra noodsteun te verlenen aan de Griekse bankensector.

Het tekent de oplopende nervositeit rond Griekenland. Tijdens het mislukte overleg van de ministers van Financiën van de eurozone, donderdag, zou ECB-directielid Benoît Coeuré hebben getwijfeld of Griekse banken wel open kunnen blijven: „Morgen, ja. Maar maandag, dat weet ik niet.”

Bij een ingelast videogesprek besloot het ECB-bestuur, waarin de presidenten van de centrale banken van de eurozone zitten, volgens persbureaus rond de 1,8 miljard euro aan extra zogeheten emergency liquidity assistance (ELA) vrij te geven. De ECB wil het bedrag niet bevestigen, maar woensdag was de ELA-limiet al verhoogd met 1 miljard euro. In totaal is bijna 86 miljard aan liquiditeitssteun verleend. Het is een reactie op de kapitaalvlucht uit Griekenland, die versnelt nu de onzekerheid toeneemt.

Er is in weliswaar geen fysieke bankrun – er staan geen rijen voor Griekse pinautomaten – maar veel geld wordt digitaal van rekeningen gehaald. Afgelopen week slonken de tegoeden van de banken met meer dan 4 miljard euro, zo meldde persbureau Reuters. Sinds begin dit jaar werd al meer dan 30 miljard euro van Griekse bankrekeningen gehaald. Er staat nu rond de 130 miljard op bankrekeningen – minder dan bij het vorige hoogtepunt van de crisis, in 2012.

De ECB – formeel strikt onafhankelijk van de politiek – wordt nu in de ongemakkelijke positie gedwongen om Griekenland overeind te houden, terwijl het land niet meer aan zijn betalingsverplichtingen dreigt te kunnen voldoen. Op 30 juni moet Griekenland 1,6 miljard euro terugbetalen aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

ELA-steun wordt uitgekeerd door de Griekse centrale bank. Maar met een tweederde meerderheid kan het ECB-bestuur deze noodfaciliteit blokkeren. De ECB loopt het risico te moeten opdraaien voor de ELA-miljarden als Griekenland de eurozone verlaat. Het onderpand dat Griekse banken geven voor ELA wordt door de aanhoudende crisis ook steeds minder waard. De president van de Duitse centrale bank, Jens Weidmann, is zeer kritisch over verdere noodsteun.

Aanstaande maandag houden Europese regeringsleiders een noodtop over Griekenland. Naar verwachting zal de ECB de ELA alleen stopzetten als de regeringen van de eurolanden het politieke signaal geven dat zij geen toekomst meer zien voor Griekenland in de euro. Doet de ECB dit eerder, dan kan zij zélf een Grexit inluiden.