Frankrijk wil vooral een doorgangsland zijn

Als er meer bootjes aanmeren in Italië, wordt het drukker in Calais en Parijs.

De Franse politie treedt hard op tegen migranten die in Calais proberen zich in vrachtwagens naar Engeland te verstoppen.
De Franse politie treedt hard op tegen migranten die in Calais proberen zich in vrachtwagens naar Engeland te verstoppen.

Bij de ingang en bij de uitgang van Frankrijk ging het weer mis deze week. De ingang is de grensovergang met Italië. Zo’n 150 vluchtelingen uit vooral Oost-Afrika zaten daar vast totdat de carabinieri van het stadje Ventimiglia hen dinsdag verdreven. Frankrijk had de grens potdicht gehouden, wat tot boze reacties uit Rome leidde.

De uitgang ligt 1.200 kilometer verderop, in Calais. Daar liepen pogingen van migranten om als verstekeling op vrachtwagens het Kanaal over te steken uit op gevechten met de plaatselijke politie. Ze hadden zakken met stenen op de weg gegooid om een opstopping af te dwingen voordat de wagens het streng beveiligde havengebied zouden binnenrijden. Alleen als een truck stil staat, kun je aan boord. Maar de kans blijft klein dat je Engeland haalt.

Frankrijk is voor veel migranten niet meer dan een doorgangsland. „De Fransen zijn aardig en zorgen goed voor ons”, zei een Syrische vluchteling in Calais in september tegen deze krant. Hij stond in de rij voor de dagelijkse maaltijd die hulporganisaties op kosten van de gemeente uitdelen. Ook het eten was goed, zei hij. „Maar Frankrijk is niet een land waar hard werken gewaardeerd wordt. Ik wil mijn eigen geld verdienen.” En dat kon aan gene zijde van het Kanaal, dacht hij. „Engeland is modern.”

Het kat-en-muisspel in Calais is al jaren aan de gang, maar in september luidde de burgemeester van het stadje de noodklok. Het aantal vluchtelingen in het duingebied was in korte tijd verdubbeld en Calais kon het niet meer aan. Door de toename van het aantal vluchtelingen in Italië, probeerden vanuit Calais 1.500 mensen, vooral Eritreeërs, Syriërs en Afghanen, Engeland te bereiken. En omdat dat steeds minder makkelijk ging, bleven ze langer in wat in Calais de ‘jungle’ is gaan heten.

Inmiddels zijn volgens schattingen van de gemeente zo’n 3.000 mensen in de tentenkampen neergestreken. Om ongezonde omstandigheden te voorkomen, werd deze winter toch weer een opvangcentrum geopend. Maar anders dan het beruchte centrum Sangatte, dat in 2002 sloot, is de nachtopvang alleen open voor vrouwen en kinderen. Mannen mogen er alleen eten of douchen.

De politie blijft intussen hard optreden, soms zo hard dat mensenrechtenwaakhond Human Rights Watch in januari sprak van „structurele mishandeling”. Er is nauwelijks ophef over. Frankrijk wil bovenal voorkomen dat de vluchtelingen blijven. Hoewel het aantal asielaanvragen er de laatste twee jaar stabiel was – terwijl Duitsland een verdrievoudiging kende – is migratie door de groei van het nationaal-populistische Front National een centraal politiek thema.

Om een voorbeeld te stellen ontruimde de autoriteiten de laatste weken kleinere kampementen in Calais. Ook moest een tentenkamp van migranten onder metrostation La Chapelle in Parijs eraan geloven. Daar hoopten ruim honderd sans-papiers genoeg geld te sparen om door te kunnen reizen naar Calais. Inmiddels hebben ze hun tentjes elders in de stad opgezet.

Volgens de linkse oppositie is er weinig verschil tussen immigratiebeleid van een linkse regering of van rechts. Oud-minister Cécile Duflot van de Groenen sprak van een „moreel Waterloo” en bepleitte meer opvang. Ze kreeg deels haar zin: minister Cazeneuve (Binnenlandse Zaken) beloofde deze week 10.500 extra opvangplaatsen voor asielzoekers en migranten op doorreis. Tegelijk wil hij het aantal uitzettingen van uitgeprocedeerde mensen opvoeren. Een dosis humanité, schreven de kranten, maar ook weer veel fermeté.