Den Haag koestert zeilgekte in de stad

Scheveningen is nu slechts pitstop, maar de gemeente Den Haag wil de zeilrace langer binden. Kansrijk? Nederland heeft traditie. En: „Deze haven is een natuurlijk amfitheater.”

Kinderen kiezen het ruime sop in bootjes die ze zelf hebben gebouwd op school. Eén van de vele activiteiten tijdens de stop van de Volvo Ocean Race in Scheveningen deze week.
Kinderen kiezen het ruime sop in bootjes die ze zelf hebben gebouwd op school. Eén van de vele activiteiten tijdens de stop van de Volvo Ocean Race in Scheveningen deze week. Foto Ainhoa Sanchez/Volco Ocean Race

Voetje voor voetje schuifelen langs de Abu Dhabi, speuren naar Carolijn Brouwer bij de blauwroze SCA, even een selfie voor de boot van Brunel. Iets langer dan een etmaal liggen de racejachten van de Volvo Ocean Race vastgeketend aan de kade in Scheveningen. Maar ook zonder klapperende zeilen of schreeuwende voordekkers – de vloot bereikte de haven in het holst van de nacht – trekt ‘de race’ vrijdag tienduizenden bezoekers. „Echt indrukwekkend”, zegt Brouwer, voor het eerst in tweeënhalf jaar terug in haar woonplaats.

Na negen jaar is de oceaanrace terug in Nederlandse wateren, pas voor de tweede keer in de 42-jarige geschiedenis. Op de hele race van 39.000 mijl in negen maanden is de pitstop in Scheveningen niet meer dan een kiezel in de oceaan, maar als het aan de gemeente Den Haag ligt is dit de aftrap voor een nieuwe toekomst als internationale zeezeilhaven. Met „als kroon op onze zeilambities”, zegt havenwethouder Karsten Klein, het binnenhalen van het hoofdkwartier van de Volvo Ocean Race, nu nog gevestigd in Alicante.

Zo ver is het nog lang niet, maar het tekent de ambitieuze plannen van de gemeente met Scheveningen, van oudsher meer geassocieerd met badgasten en haringvissers, de pier en het Kurhaus. Ondanks de ideale ligging van de haven, pal aan de Noordzee, raakte Scheveningen nooit echt in de ban van het zeezeilen, zoals sommige drukke havens langs de Franse en Engelse kusten.

Maar de ‘stad van vrede en recht’ wil zijn internationale statuur vergroten en sportevenementen kunnen daarin een belangrijke rol spelen, zegt wethouder Klein, wijzend op het WK hockey (vorig jaar) en het WK beachvolleybal, vanaf volgende week op de Hofvijver. „De Volvo Ocean Race past heel erg in onze plannen.”

Zeilen heeft daarbij sinds een jaar of zes prioriteit gekregen in Scheveningen: niet alleen werd het Watersportverbond binnenboord gehaald, het vissersdorp organiseerde de laatste jaren verschillende WK’s. Klein: „En binnenkort begint de bouw van het nationale zeilcentrum.”

Overigens is niet de hele stad blij met de opmars van de zeilsport. ‘No Rich Man’s Game On Poor Man’s Land!’ staat geschreven op een reusachtig spandoek pal achter de haven die door de Volvo Ocean Race wordt gebruikt. Hier vechten krakers van de ‘culturele broedplaats’ De Vloek al jaren tegen wat zij de ‘veryupping’ van de Scheveningse haven noemen.

Ook de komst van de beroemde oceaanrace is hun in het verkeerde keelgat geschoten. „De zeilrace is een kroonstuk op de veryupping van Scheveningen”, staat in een verklaring van de actiegroep ‘Stop veryupping’, die wordt gesteund door het krakersbolwerk. „Niet de mensen in Scheveningen worden hier beter van; het zijn de grote bedrijven die met bakken geld weglopen.”

In de nacht van donderdag op vrijdag, rond de aankomst van de boten, hield de Haagse politie vijf sympathisanten van het krakersbolwerk aan die met bootjes het water op wilden gaan om „de zeilschepen te enteren”, aldus de politie. De zeilers merkten er niets van.

Wethouder Klein verzet zich tegen het beeld dat de krakers oproepen. „Zeilen is geen yuppensport”, stelt hij. „Kijk naar de geschiedenis: in de jaren twintig van de vorige eeuw had je in Scheveningen al zeezeilers. Dat is niet iets van de laatste jaren, of van mensen met veel geld.”

De organisatie van de oceaanrace ligt niet wakker van de protesten. Het speciaal opgetrokken racedorp op het oude terrein van Norfolk Lines is volgens operationeel directeur Tom Touber het beste dat hij de laatste zeventien jaar heeft gezien.

Hij aarzelde geen moment toen eind 2013 bekend werd dat met Team Brunel weer een Nederlandse boot meedeed aan de race. Omdat de route toen al vastlag wist hij Scheveningen alleen nog maar als pitstop in de route te frommelen, en geen officiële finishplaats.„Nederland heeft een grote traditie met de race”, zegt Touber. „We zijn het enige land dat de race drie keer heeft gewonnen. Je ziet die zeilgekte ook in Frankrijk, waar afgelopen zondag in Lorient meer dan 50.000 mensen op de kade stonden. Je kon over de bootjes lopen. Dat zie je in Nederland ook: de haven van Scheveningen was bijna een jaar geleden al uitverkocht voor dit weekend.”

Voor de oceaanrace roemt hij vooral de natuurlijke ligging van Scheveningen, direct aan zee. „En door de golfbrekers voor de haven heb je een natuurlijk amfitheater waardoor duizenden mensen alles van dichtbij kunnen bekijken.”

Touber acht Den Haag een serieuze kandidaat voor het hoofdkwartier van de Volovo Ocean Race. In de eerste decennia van het evenement, in 1973 begonnen als Whitbread Round the World Race, opereerde de organisatie vanuit Zuid-Engeland, met finish en start in Portsmouth, later Southampton. Maar door de teruglopende interesse vanuit Engeland verhuisde de basis in 2009 naar Alicante, mede omdat de Spanjaarden garandeerden bij elke start een boot in te schrijven. Ook bouwden ze een speciaal museum voor de race. Het contract met Alicante loopt echter af na de volgende editie, van 2017-2018.

Touber denkt dat Den Haag een reële kans maakt om het hoofdkwartier van de organisatie binnen te halen, al zijn er verschillende opties. „Alicante wil graag dat we blijven”, zegt Touber. Maar ook Lissabon is kandidaat en steden als Londen en Göteborg hebben interesse.

De Ocean Race buigt zich volgend jaar over de nieuwe vestigingsplaats. Touber: „Wij kijken naar de faciliteiten, de ligging van de haven, maar we willen ook dat de bevolking geïnteresseerd is in zeilen. We zouden de race nooit starten in Qatar, want daar is geen hysterie, geen betrokkenheid van het publiek.”

Geld speelt volgens hem geen rol. „In tegenstelling tot veel andere evenementen heeft deze race een solide basis omdat we 100 procent dochter zijn van Volvo. En die betalen het grootste deel van de kosten.”

Bovendien speelt mee dat de race niet zomaar vanuit elke plaats kan starten. Dat de race nu steevast in oktober vanuit Europa start heeft alles te maken met de weersomstandigheden over de hele route, gedurende negen maanden. Touber: „Je kunt deze race niet zomaar in het Midden-Oosten beginnen, dan kom je niet uit. Je hebt een bepaalde window waarbinnen je de Zuidelijke Oceaan kunt bevaren.”