Amerikaanse schrijver James Salter (90) overleden

James Salter als gevechtspiloot tijdens de Korea-oorlog
James Salter als gevechtspiloot tijdens de Korea-oorlog Foto Archief James Salter

De Amerikaanse schrijver James Salter is op 90-jarige leeftijd overleden. Dat melden Amerikaanse media.

Zijn vrouw Kay Eldredge heeft het nieuws bevestigd. Tegen The New York Times heeft ze verklaard dat Salter overleden is tijdens fysiotherapie.

Late erkenning

Salter debuteerde in 1957 met The Hunters, een roman over gevechtspiloten in de Koreaanse Oorlog. Salter, zelf een voormalig gevechtspiloot, stond lang te boek als writer’s writer. Critici en collega-301schrijvers bewonderden hem om zijn gave zinnen en poëtische beelden, beschrijvingen van vrouwen en psychologische portretten.

Op 87-jarige leeftijd brak Salter ook in Nederland door met zijn roman Alles wat is (All that is), over het liefdesleven van een New Yorkse uitgever en ex-marinier. Het boek stond wekenlang hoog in de NRC Boeken top-10.

Pointillisten

Salter is meer dan eens met schilders vergeleken, schreef journalist en schrijver Pieter Steinz op de verjaardag van de auteur:

“Met Edward Hopper, om zijn korte verhalen die zich afspelen in een Amerika waarin tijd niet zo belangrijk is. Met de Franse pointillisten, om de pennestreken en accenten die Salter her en der plaatst en die pas een beeld vormen wanneer je op enige afstand naar het resultaat kijkt. En met John Singer Sargent, om diens directe en economische schilderstijl.”

Salter was scenarioschrijver en auteur van meerdere melancholieke korte verhalen, verzameld in Dusk and Other Stories (1988) en Last Night (2005), wonnen meerdere literaire prijzen. NRC-columnist Frits Abrahams schreef in de krant ze ‘voortreffelijk’ te vinden:

“Hij hoort bij de groten van de Amerikaanse literatuur in dit genre: Hemingway, Fitzgerald, Salinger, Cheever, Carver.”

Verandering van perspectief

Ouderdom bracht voorspelbaarheden mee, zei Salter in 2006 in een interview met NRC-redacteur Maartje Somers. ‘Kwalen als verlies van energie’. De belangrijkste verandering noemde Salter ‘de kanteling van perspectief’:

“Je verbeelding groeit. Als je jong bent heb je energie, maar geen perspectief. Later begrijp je hoe het spel gespeeld wordt. De grote dynamiek tussen man en vrouw kalmeert een beetje. Man en vrouw worden als het ware van dezelfde sekse. Je praat over voorbije schermutselingen zoals twee oude generaals van vijandige legers zouden doen.”

Terugkijken: Salter leest voor uit Al wat is

In 2013 las Salter voor uit All that is in het Center for Fiction in New York. Na de lezing volgt een interview:


Eindelijk die faam

Schrijver Ernest van der Kwast was een groot fan van Salter. In 2013 reisde hij zijn literaire held achterna en schreef er een stuk over in de Boekenbijlage van NRC Handelsblad:

‘Stel: je mag één vraag stellen aan je favoriete schrijver. Het publiek van het Festival of Ideas in Bristol wil graag weten hoeveel woorden James Salter per dag schrijft. Het is misschien een afgezaagde vraag, maar niet zo’n vreemde aan een auteur die 34 jaar lang geen roman heeft gepubliceerd. “Ik kan geen vast aantal noemen”, antwoordt Salter. “Het is een kwestie van geluk hebben. Ik plan ook geen boeken. It happens when it happens.”’