Zijlstra, Nederland kan die vluchtelingen best hebben

VVD-leider Halbe Zijlstra ziet spoken met zijn vrees voor vluchtelingen. Zo heel veel zijn het er niet. En: de meesten van hen worden al in de regio of in eigen land opgevangen, schrijft Leo Lucassen.

Illustratie Christina Sampaio
Illustratie Christina Sampaio illustratie Cristina Sampaio

In zijn opiniestuk in de NRC van 17 juni legt de fractieleider van de VVD, Halbe Zijlstra, opnieuw uit waarom de VVD vindt dat er geen asielzoekers meer in Europa, en daarmee Nederland, toegelaten moeten worden. Hij noemt twee belangrijke argumenten. Ten eerste is dit een humane maatregel, omdat we daarmee de dramatische taferelen op de Middellandse Zee voorkomen en de gewetenloze smokkelaars het brood uit de mond stoten. Daarnaast zou het aantal asielzoekers dusdanig groot zijn dat Europa, en Nederland, er onder dreigt te bezwijken. We worden ‘overspoeld’ en dit leidt tot ontwrichting van onze samenleving. Bovendien zet de migratiecrisis de bijl aan de wortels van de Europese Unie, nu landen als Frankrijk en Engeland de interne grenzen dreigen te sluiten. De oplossing, zoals al eerder door het VVD kamerlid Malik Azmani gelanceerd, is opvang in de eigen regio. Dat zou de prikkel om naar Europa te komen wegnemen en hun een veilige haven bieden. Probleem opgelost.

Afgezien van het punt dat we Europa helemaal niet af kunnen sluiten en dat een dergelijk beleid indruist tegen internationale vluchtelingenverdragen, valt op dat Zijlstra zich bedient van apocalyptische beelden die ten onrechte de indruk wekken dat we regelrecht op een catastrofe aankoersen. Een beeld dat nauwelijks afwijkt van hetgeen de PVV ons al jaren voorhoudt, alleen ontbreken de moslims in de VVD-variant.

Is het dan werkelijk zo erg? Laten we eerst eens nuchter naar de aantallen kijken. In tegenstelling tot Zijlstra’s betoog, dat is doordrenkt van watertaal als ‘stromen’ en ‘overspoelen’, is het aantal mensen dat in Nederland asiel aanvraagt tamelijk bescheiden. In de eerste vijf maanden van dit jaar zelfs 36 procent lager dan in dezelfde periode in 2014. Op grond van IND-cijfers komen we voor 2014 op zo’n 24.000 eerste asielaanvragen en we moeten nog maar afwachten of we daar dit jaar bovenuit komen. Voor de goede orde, we hebben het dus over anderhalf promille op de totale Nederlandse bevolking. Als we die evenredig zouden verdelen, betekent dit voor het dorp waar ik geboren ben, Meijel, negen personen erbij. Zouden die werkelijk in staat zijn het leven van de andere 6.000 te ontwrichten? In de jaren negentig lagen die aantallen bijna twee keer zo hoog, met een uitschieter van boven de 50.000 in 1995, en ik kan me niet herinneren dat Nederland toen ten onder is gegaan. Voor Europa zijn die verhoudingen vergelijkbaar. In 2014 arriveerden er 432.000 asielzoekers. Dat zijn een hoop mensen, maar op de totale bevolking van het rijke deel van Europa (300 miljoen inwoners) opnieuw anderhalf promille.

Laten we vervolgens het idee van opvang in de eigen regio eens onder de loep nemen. Zijlstra zou eigenlijk heel tevreden moeten zijn, want het overgrote deel van de vluchtelingen in het Midden-Oosten (van Irak tot Jemen), zo’n 95 procent, wordt al in de regio, vaak zelfs in het eigen land, opgevangen. Verreweg de meesten kiezen daar zelf voor, omdat ze hopen snel weer terug naar huis en haard te kunnen keren. Of daar blijven overigens zo’n veilige optie is, valt te betwijfelen. Ik neem althans niet aan dat Zijlstra dat wil volhouden voor de honderdduizenden Syriërs die het afgelopen jaar naar het door IS geteisterde Irak zijn gevlucht.

En als er al over ‘ontwrichting’ gesproken kan worden, dan is het wel hier. Zo zijn de afgelopen paar jaar meer dan een miljoen Syriërs naar Libanon gevlucht, waar ze inmiddels een kwart van de totale bevolking uitmaken. Dat is nog eens andere koek.

Dat Europese landen dit probleem niet kunnen of willen oplossen, lijkt voor een belangrijk deel ingegeven door angst voor populistisch rechts, van Pegida tot Front National, PVV en UKIP. Want dat het rijkste deel van de wereld geen opvang zou kunnen bieden aan een relatief kleine groep vluchtelingen, wil er bij mij niet in. Het continent heeft voorwaar wel voor hetere vuren gestaan, zoals de vele miljoenen vluchtelingen en displaced persons na de Tweede Wereldoorlog, toen Europa bovendien grotendeels in puin lag.

Daar komt nog bij dat veel van die asielzoekers een positieve bijdrage kunnen leveren aan de welvaart van het snel vergrijzende en demografisch krimpende Europa. Want de meesten van die vijf procent die wel onze kant op komen zijn doorgaans de beter opgeleiden, met initiatief en doorzettingsvermogen. Precies het soort kwaliteiten waar de VVD zo dol op is. Tot slot lijkt iedereen wel vergeten dat een groot deel van de politieke problemen in het Midden Oosten (Afghanistan, Irak, Syrië) en Noord-Afrika (Libië) grotendeels zijn veroorzaakt, of in iedere geval verergerd, door ons eigen toedoen. Zo heeft de VVD (en veel andere partijen) de VS door dik en dun gesteund bij de vele militaire interventies in deze regio.

Kortom, het is mooi dat Zijlstra een einde wil maken aan de onmenselijke taferelen, maar dan zal hij met echt liberale oplossingen moeten komen in plaats van bestaande angsten verder aan te wakkeren.