‘Wie krijgt er blootfoto’s?’ ‘Iedereen!’

Meisjes zetten soms blootfoto’s op internet, en worden dan gechanteerd. „Als ik een groomer neersteek, krijg ik dan een strafblad?”

Raoul Chocolaad geeft les over de gevaren van sexting en grooming.
Raoul Chocolaad geeft les over de gevaren van sexting en grooming. Foto Rien Zilvold

Seksueel verantwoord gedrag begint in het lokaal waar Engels wordt gegeven. De les wordt gegeven door een man met een Amsterdams accent in een T-shirt, en daaronder zwarte Nikes. Zijn naam is Raoul Chocolaad. Hij werkt voor seksexpertisecentrum Qpido en geeft les over sexting (seksueel getinte foto’s sturen of delen) en grooming (digitaal kinderlokken) op middelbare scholen en basisscholen.

Vandaag is het klas 1E van het Clusius College, een vmbo in Amsterdam Noord. Slungelige jongens en meiden in leggings hangen in de stoelen. Normaal gaat het hier over Engelse grammatica en leesvaardigheid, maar op deze zonnige woensdagmiddag staat ontvangen en versturen van naaktfoto’s op het programma.

„Wie heeft weleens zo’n foto ontvangen?”, wil Chocolaad weten. „Iedereen, meester!” De klas lacht.

Dat ‘iedereen’ geldt niet alleen voor de leerlingen van het vmbo in Noord. Op veel plekken waar testosteron door tienerlichamen giert, en smart- phones met webcam voorhanden zijn, wordt gesextingd. Dat is niet per se verontrustend, flirten is van alle tijden, technologische filters of niet, maar aan het vrijgeven van erotisch getint materiaal kleven gevaren. Het kan makkelijk leiden tot misbruik.

De verhalen zijn bekend. De leerling die verhuisde nadat zijn naaktfoto op school circuleerde. De Amsterdamse scholiere die gedwongen werd tot orale seks met een aantal mannen, omdat anders haar naaktfoto zou worden verspreid. „Een intieme foto maakt je chantabel”, vertelt zedenrechercheur Michel Bijl van de politie Amsterdam.

Zo loopt sexting over in grooming. Hun slachtoffers vinden de groomers op internetchatrooms als Chat Roulette, Habbo, maar ook via een onschuldige plek als Wordfeud, zegt Bijl. Daar posten meisjes soms verleidelijke foto’s van zichzelf. „Eén groomer kan honderden slachtoffers maken.” Die zijn afkomstig van alle schoolniveaus: van gymnasium tot vmbo. En dus ook van het Clusius College, waar afgelopen schooljaar vier meisjes leden onder sexting.

Het is dus geen slecht idee om de jeugd weerbaarder te maken door voorlichting.

Thuis aan de keukentafel

Voorlichting kan thuis, aan de keukentafel, zegt hoogleraar mediaopvoeding Peter Nikken van het Nederlands Jeugdinstituut. Door kinderen op jonge leeftijd al in te lichten over seks en de kansen en risico’s van sociale media, voorkom je dat ze zelf hun seksuele grenzen opzoeken; het is belangrijk dat ouders hun kinderen mediavoorlichting geven. Nikken: „Ouders moeten hun kinderen bewust maken van de openbaarheid van internet. Ze moeten de waarden en normen van mediagedrag bespreken. Zo voorkom je incidenten.”

Voor die incidenten probeert ook Chocolaad de leerlingen van het Clusius College te behoeden. Zijn benadering is eigentijds. Luchtige toon. Altijd een geintje paraat. Seksuele voorlichting 2.0: een streetwise benadering die zich ver houdt van de biologische tekeningen van mannen- en vrouwenlichamen, en een broertje dood heeft aan verhalen rond ‘spermamannetjes in een zwemwedstrijd’. „Wil je jongeren bereiken, dan moet je aansluiten bij hun belevingswereld.”

Daarvoor heeft hij zijn manieren. Zijn lessen beginnen met oriënterende vragen. Wie heeft een mobiele telefoon met internet en webcam? Hoeveel uur per dag zitten jullie op internet? Om vandaar door te steken naar meer specifieke adviezen als: wist je dat Snap Roulette (een app waarmee je afbeeldingen deelt die na een paar seconden verdwijnen) een foto kan saven? Door van algemene naar meer persoonlijke vragen te gaan, komt de klas los.

Dat lijkt zijn vruchten af te werpen. Al snel praten de jongeren van het Clusius College openlijk over sexting. Vragen gaan van informatief – ‘zijn alleen meisjes slachtoffer?’ – tot luguber – ‘als ik een groomer neersteek, krijg ik dan een strafblad?’ De oefening aan het eind van de les – bedenk een oplossing voor sexting en grooming – levert afgezien van een idee voor een alarmknop op websites tegen groomers weinig op.

Chocolaad, na afloop: „Dit was een rustige klas. Soms moet ik voortdurend de les stilleggen.”

De vraag is hoe effectief zijn methode is. In groepsverband praten over seks is één ding; een onzeker tienermeisje ervan weerhouden haar naakt-selfie naar een gladde ‘mooiboy’ te sturen een ander verhaal.

Renske Feenstra, zorgcoördinator van het Clusius College, is tevreden: „Sommige scholen steken hun kop in het zand. Wij niet. We maken sexting en grooming bespreekbaar. Wij zijn er voor de leerlingen.”