Patiënten van neuroloog teleurgesteld in vrijspraak

Hof ziet geen opzet in handelen van Ernst Jansen.

Ex-neuroloog Ernst Jansen.
Ex-neuroloog Ernst Jansen. Foto David van Dam

Na het arrest – vrijspraak voor alle medische verwijten en een half jaar voorwaardelijk voor verduistering, diefstal en valsheid in geschrifte – eet ex-neuroloog Ernst Jansen een appelgebakje op een Arnhems terras. Of hij opgelucht is? „Ja.” Hoe het met hem gaat? „Ik ben blij met alle steun die ik heb gehad.”

Jansen (69 jaar) lijkt daarmee zijn tafelgenoten te bedoelen, onder anderen neuroloog Rien Vermeulen, advocaat Peter Plasman en ex-verpleeghuisarts Metta de Noo. Zij schreef een boek over hem waarin ze stelt dat zijn vreemde gedrag, medicijnverslaving en verkeerde diagnoses te wijten zijn aan hersenletsel. Jansen maakt zijn advocaat een compliment; die heeft het goed gedaan. Dan grijpen Plasman en De Noo in, zij willen dat het gesprek stopt. „Niks zeggen, Ernst.” Tegen de verslaggeefster: „Ophouden nu.”

Ondertussen vertrekken bij het gerechtshof in Arnhem de laatste slachtoffers, zwaar teleurgesteld over het zojuist voorgelezen arrest dat fundamenteel anders is dan het vonnis van de rechtbank in Almelo, vorig jaar.

De rechtbank veroordeelde Jansen toen tot drie jaar cel voor het leed dat hij tussen 1997 en 2004 met zijn verkeerde diagnoses heeft aangericht. De straf die de rechtbank oplegde, was de zwaarste die een arts ooit had gekregen voor medische fouten. Voor zover bekend was het de eerste keer dat een arts daarvoor de cel in moest. De rechtbank achtte bewezen dat Jansen zich in het Medisch Spectrum Twente in Enschede schuldig heeft gemaakt aan het opzettelijk benadelen van de gezondheid van acht patiënten met zwaar lichamelijk letsel tot gevolg en in één geval de dood.

De uitspraak van het hof „doet pijn, hartstikke veel pijn”, zegt Johanna van Sabben, dochter van een patiënte die zelfmoord pleegde. Na haar dood kwam vast te staan dat ze niet leed aan de ongeneeslijke neurologische aandoening MSA, zoals jarenlang gedacht.

Dat het arrest afwijkt, heeft te maken met de ‘opzet’ die Jansen ten laste is gelegd. In de ogen van de rechtbank is daar wel degelijk sprake van, het hof vindt van niet. De woordvoerder van de raadsheren, Mia Roessingh, zegt: „Dat het hof anders oordeelt, gebeurt wel vaker. Ook al zijn de gevolgen ernstig, een rechter moet kijken of het juridisch klopt. Dat er medische fouten zijn gemaakt, wil niet zeggen dat er opzet in het spel is. Collega’s zeiden: ‘Jansen ging tot het uiterste voor zijn patiënten.’ Er zijn deskundigen die vonden dat sommige diagnoses op het eerste gezicht zo gek nog niet waren.”

Het OM koos voor ‘opzet’, de ‘schulddelicten’ waren verjaard. Letselschade-expert Yme Drost, die de slachtoffers vertegenwoordigt, ziet het zo: „Het stilzitten van het OM en de doofpot van het ziekenhuis hebben nu tot deze vrijspraak geleid.”

In 2006 al sprak Drost met justitie over de opvallende hoeveelheid klachten van patiënten over de destijds medicijnverslaafde Jansen. In 2007 deed hij aangifte, pas in 2009 kwam het OM in actie. De zaak was „ondergesneeuwd”, gaf justitie toe.

Drost: „Daar zijn toen excuses voor gemaakt, maar dit is nu het gevolg. Dat de schulddelicten zijn verjaard, is een groot probleem. Dat wist ik. Ik vreesde er al voor bij de rechtbank, maar die kwam tot mijn grote verrassing toch tot een veroordeling. Een half jaar voorwaardelijk door het hof, de tuchtrechtelijke uitspraak dat Jansen nooit meer als arts mag werken, en een tuchtrechtelijke berisping voor een van de ziekenhuisbestuurders; als dat het resultaat is in zo’n ernstige zaak, dan is dat te weinig.”

Jansens advocaat Plasman spreekt over „een onvermijdelijke uitspraak. Je kunt niet anders stellen dan dat er geen sprake is geweest van kwade trouw. De rechters in Almelo hebben de plank faliekant misgeslagen. Ze hebben op verschillende punten slecht werk afgeleverd.”

Plasman vindt dat „de zaak nooit zo voor de rechter had mogen komen, omdat de schulddelicten al waren verjaard. Het was beter geweest als het OM meteen had gezegd: opzet zit er niet in. We gaan hier een kansloos traject in, dat moeten wij jullie, de slachtoffers, niet aandoen.”

Wat Plasman betreft, komt er geen vervolg. „De zaak moet hier vandaag maar tot een einde komen. Dit is een mooi moment om ermee te stoppen.” Het Openbaar Ministerie beraadt zich op cassatie. Justitie eiste voor gerechtshof en rechtbank zes jaar cel.