Lapavitsas: hulp bij afscheid euro is morele plicht van Europa

De Griekse econoom is vóór een Grexit, maar vreest dat het vertrek chaotisch wordt.

Econoom en Syriza-parlementslid Costas Lapavitsas voorziet bij een Grieks vertrek uit de eurozone „een heftige aanpassingsperiode” van enkele maanden.
Econoom en Syriza-parlementslid Costas Lapavitsas voorziet bij een Grieks vertrek uit de eurozone „een heftige aanpassingsperiode” van enkele maanden. Foto Yorgos Karahalis / AP

Econoom Costas Lapavitsas vindt al vijf jaar dat het beter voor Griekenland zou zijn om failliet te gaan en de eurozone te verlaten. Hij schreef er twee boeken over. Eind januari werd hij voor Syriza in het parlement gekozen. Mogelijk wordt de door hem gepropageerde Grexit nu werkelijkheid.

Bang is hij niet, zegt hij op zijn werkkamer vlakbij het Griekse parlement. Wel ongerust over de gevolgen van een chaotisch vertrek. „Ik zou het graag op een gecontroleerde, geplande manier doen. Gefaciliteerd door Europa. Europa moet ons hierbij helpen.”

Wanneer weten we of Griekenland in de eurozone blijft?

„Snel. We staan nu op een cruciale splitsing.”

Wat heeft uw voorkeur, Grexit?

„Wat ik het liefst zie is een einde aan de bezuinigingen. Het is volkomen van de dolle om een primair begrotingsoverschot te blijven opleggen. Als econoom huiver ik daar van. Het land heeft nieuwe investeringen en een substantiële verlaging van schulden nodig. Als die er komen, kunnen we bespreken wat Griekenland doet. Maar als het enige aanbod meer bezuinigingen is, meer van wat we al hebben gehad, dan is er geen keuze. Dan is het beter er buiten te zijn.”

Wat is daar het voordeel van?

„Na een aanpassingsperiode zou Griekenland toegang hebben tot zijn eigen vorm van liquiditeit. Het land kan overheidsinvesteringen doen en private investeringen ondersteunen. Het kan met enige vrijheid fiscaal en monetair beleid voeren. De Griekse productiesector kan groeien, de binnenlandse markt heroveren en wat exporteren.”

Durft de leiding van uw partij de sprong naar Grexit aan?

„Ik heb vertrouwen in de leiding en ik steun haar. Wat ik liever niet zie, is een chaotische Grexit, die nu wel dreigt. Als het zo ver komt, dan wil ik het gepland en voorbereid.”

Hoe lang is nodig om zo’n plan te maken en uit te voeren?

„Niet zo lang. Een paar weken.”

Wordt er aan gewerkt? Door u?

„Er zijn veel mensen in Griekenland die creatief nadenken en die zijn begonnen met voorbereidingen. We weten dat Europa Grexit-plannen bespreekt. Het zou een wonder zijn als we het er hier niet over hadden. Griekenland heeft het recht na te denken over een eigen manier om te reageren op deze druk en eventualiteiten.”

Hoe ziet een geplande Grexit eruit? De doemscenario’s kennen we.

„De doemscenario’s zijn vooral van banken afkomstig. En die hebben belang bij het voorkomen van Grexit. Vooral voor Griekse banken zou het onvermijdelijk leiden tot nationalisatie, beperkingen op het kapitaalverkeer. Voorspellingen van het einde van de wereld moet je met een korreltje zout nemen. Maar het lijdt geen twijfel dat Grexit moeilijk zal zijn. Ik wil benadrukken dat als Griekenland gedwongen wordt het te doen, Europa de morele plicht heeft dat te vergemakkelijken.”

Waarom?

„Dit is een economie die op de meest dramatische manier naar beneden is geduwd met door de Europese Unie opgelegd beleid. Mogelijk bedoeld om het te helpen, om het te redden. Maar de praktijk is dat men het heeft vernietigd. Er is enorme werkloosheid. Enorme krimp van de economie. Volledige vernietiging van de verzorgingsstaat. Dus als het zover komt, heeft Europa de morele plicht om het te faciliteren.”

Te financieren bedoelt u?

„Griekenland heeft niet zozeer financiering nodig. Maar faciliteiten om de wisselkoers van een nieuwe munteenheid te beschermen. En om de banken te verdedigen. De nieuwe banken van liquiditeit te voorzien. Het zou het leven voor zowel Griekenland als Europa makkelijker maken als Europa aan die plicht voldoet.”

Waarom voor de rest van Europa?

„Europa staat er niet goed op als het gezien wordt als instantie die eerst een land vernielt, dan uit de eurozone duwt en tot slot aan zijn lot overlaat. Maar als Europa niet helpt, dan kan Griekenland het zelf. Grexit, vertrek uit de Europese monetaire unie, dus niet uit de Europese Unie, is haalbaar. Na een moeilijke aanpassingsperiode krijgt de Griekse economie dan uitzicht op snelle groei. Er zou weer geld zijn om de binnenlandse vraag te stimuleren en er zou weer beweging in de economie komen.”

Omdat het geld kan bijdrukken?

„Er is niets mis met het drukken van geld. De centrale bank zou zo het begrotingstekort voor een tijd monetair kunnen financieren.”

Hoe lang zou de aanpassingsperiode duren?

„Maanden. De heftige periode, de echt moeilijke tijd, duurt maanden, zo weten we uit het verleden. In Argentinië kwam het keerpunt na drie maanden. We zouden eerst door een recessie gaan. Hoe diep die is, hangt er van af hoe Europa zich opstelt en hoe wij ons hebben voorbereid.”

Ik zie de geldschieters vooralsnog niet uw kant op bewegen.

„Daarin zou u wel eens gelijk in kunnen hebben.”

Wat moeten we dan de komende weken verwachten?

„Als het enige aanbod dat is wat we de afgelopen weken hebben gehoord, dan kan Griekenland dat niet accepteren en dan zou Griekenland het ook niet moeten accepteren.”