Iedereen tegen? Dan gaan we het doen

Spuiforum is failliet van veelpartijendemocratie, aldus Christiaan Weijts

Het Nederlands Danstheater speelde deze week voor het laatst in zijn eigen, 28 jaar jonge theaterzaal, de eerste ter wereld die exclusief voor de dans is ontworpen door Rem Koolhaas. Dankzij die uitzonderlijke zaal groeide het dansgezelschap tot internationaal topniveau. Aan het eind gingen de coulissen open en keek je in het kale karkas. De lampen kwamen omlaag – langzaam werd het gebouw ontmanteld en de dansers betuigden het eer met gebogen hoofden. Kippenvel op de duizend-en-één stoelen.

Waarom moet dit theater weg? Omdat het plaats moet maken voor het Spuiforum, het 200 miljoen kostende zalencomplex, waar ook de Anton Philipszaal en het Conservatorium in komen. Maar wacht eens, dat plan was toch weggestemd? Uit alle peilingen blijkt dat 75 procent van de Haagse bevolking tegen het nieuwe gebouw is. Na de laatste gemeenteraadsverkiezingen is het toenmalige College weggestuurd, en het nieuwe had geen meerderheid voor het Spuiforum. Sterker: een grote winnaar was de Haagse Stadspartij, die kiezers won met een radicale anti-Spuiforumcampagne. Nog sterker: de voorman van die partij is zelfs de wethouder geworden die erover gaat.

Toch komt het zalencomplex er, in een nieuwe vorm. Deze week stemde de gemeenteraad in met het nieuwe bestemmingsplan. Een commissie kiest een winnaar uit drie gegadigde architecten, half juli, als iedereen met vakantie is, kan de raad daar formeel nog iets over zeggen, maar het besluit is nu onomkeerbaar.

Hoe kan dat toch? Wat zegt het over democratie als zelfs een overweldigende bevolkingsmeerderheid een plan niet kan tegenhouden waar nota bene de wethouder zelf de felste tegenstander van is? Ligt het aan hem? Ik geloof dat die man werkelijk zijn best doet, en op de site van zijn partij zet hij netjes en open op een rij wat de mogelijkheden waren wat betreft zetelverdelingen en Spuiforumvarianten, en hoe dit de minst beroerde uitkomst is. Het Haagse College is een coalitie van vijf partijen en de oppositie telt tien fracties.

Die cijfers en deze extreem bizarre gang van zaken laten zien hoe onze democratische politiek elke slagkracht dreigt te verliezen. Den Haag is het afschrikwekkende voorbeeld van hoe een versplinterd electoraat leidt tot bestuurlijke verlamming.

Noch het demos, noch de politici besturen hier werkelijk nog de polis. Die is in handen van obscure mechanismen die niemand echt begrijpt. Dit treurige Haagse voorbeeld laat de noodzaak zien van een nieuw kiesstelsel. Een hogere kiesdrempel kan helpen. Of de mogelijkheid om meerdere partijen te kiezen en daarbinnen een rangorde aan te brengen. Of kiezen op coalities in plaats van op partijen.

Als we niets veranderen treft heel Nederland hetzelfde lot als het Danstheater: een zinloze, huiveringwekkende ontmanteling.