Een keramische wearable uit Goirle

Formatec maakt keramiek voor de industrie, voor modehuizen en horlogemerken

Keramiek is slijtvast, ijzersterk, licht, anti-allergeen en goedkoper dan goud. Linksonder de controle van een reeks horlogekasten. Formatec heeft zelf een keramische kast voor smartwatches ontworpen.
Keramiek is slijtvast, ijzersterk, licht, anti-allergeen en goedkoper dan goud. Linksonder de controle van een reeks horlogekasten. Formatec heeft zelf een keramische kast voor smartwatches ontworpen. Foto Merlin Daleman

Ja, óók in de buurt van Goirle zijn luxe hotels. Toen laatst een busje met Koreanen van een niet nader te noemen smartphonegigant langskwam, kon hij ze gewoon in de buurt van zijn bedrijf laten overnachten, vertelt Michiel de Bruijcker. Goirle is dan niet Amsterdam, de grote elektronicabedrijven wereldwijd weten zijn fabriek heus wel te vinden.

Die elektronicabedrijven zijn geïnteresseerd geraakt in Formatec, een fabriekje dat met 26 mensen specialistisch keramiek maakt. De Bruijcker (36) is er directeur. Formatec levert ‘technisch keramiek’ aan industriële klanten en ‘esthetisch keramiek’ aan Franse modehuizen als Chanel en Zwitserse horlogemakers als IWC, Panerai en Cartier. Sensorhulzen, tandprotheses, draadgeleiders, smartphonefrontjes, horlogekasten, pennen, ringen, hangertjes, allemaal in eigen huis gemaakt.

De maakindustrie in Nederland is springlevend, wil De Bruijcker zeggen. Of kán dat zijn, als je maar genoeg vooruit denkt.

Een tijdje geleden realiseerde hij zich dat de smartwatch-industrie wel eens de traditionele, dure, Zwitserse horlogemarkt kan opeten – zijn klantenkring. De vraag drong zich op: wat is de plek van keramiek? Want smartwatches met keramische horlogekasten – de behuizing van het uurwerk – bestaan nog niet. Nu is het kunststof of iets peperduurs als roze goud. De Bruijcker: „Het allerergste zou zijn als straks iedereen met een keramische wearable rondloopt en wij hebben die níét gemaakt.”

En keramiek is juist ideaal materiaal voor een sieraad. Hij somt op: slijtvast, ijzersterk, licht, anti-allergeen en stukken goedkoper dan goud. Je kunt het in allerlei kleuren maken en het is mooi, al wou de vrouw van De Bruijcker toch echt geen keramische trouwring maar gewoon eentje van goud.

Kleine oplages

Vooruitlopend op orders begon Formatec alvast maar zo’n keramische smartwatchkast te ontwerpen, dan heb je iets om te laten zien. Een ontwerpster op stage bedacht het design, en verder „schroefden we gewoon een paar LG’s en Samsungs uit elkaar om te kijken hoeveel ruimte je nodig hebt voor de elektronica.”

De Bruijcker loodst zijn bezoek langs het maakproces. Eerst is er keramiekpoeder uit Japan. Dat is vermengd met kunststof. Die mix verhit je en spuitgiet je in de juiste vorm. Bij Formatec kunnen ze ook keramiek 3D-printen, maar voor een beetje grote opdracht ben je sneller af met spuit-gieten.

De Bruijcker laat een vers telefoonfrontje kapot vallen op een tafel, een luxe frontje voor smartphonefabrikant Vertu. Die maken ze ook. In dit stadium is het enkel de gesmolten kunststof die het keramiekpoeder bij elkaar houdt, het product is nog heel broos. In de hete oven waar de frontjes 48 uur ingaan, vervliegt de kunststof en smelt de keramiek aan elkaar. En dan is het keihard. Maar het glanst nog niet zo als de ring die de Poolse productiemedewerker Iwona uit de productielijn heeft gevist. Ze staat bij de polijstbak, waar de ringen en frontjes en kastjes in een chemisch goedje ronddraaien tot ze mooi glanzen. Elk eindproduct wordt daarna door een paar medewerkers exact nagemeten en gecontroleerd op foutjes.

Kan dat niet allemaal wat meer geautomatiseerd, dat gesleep van spuit-gietmachine naar oven naar polijstbak naar meethok? De Bruijcker: „Ik kan er wel een paar robots bijzetten en ploegendiensten instellen, maar daar pluk ik niet lang de vruchten van. Grootschalige productie gaat om de laatste cent, en uiteindelijk gaat het naar China of Hongarije. Wij moeten het hebben van hoogwaardige, specialistische producten in kleine oplages.”

Man, vliegtuig, glimmend horloge

Formatec, dat in handen is van een groep Brabantse investeerders, maakt nu een omzet van bijna 4 miljoen, met „gezonde winstmarges”. De Bruijcker, die is afgestudeerd als werktuigbouwkundige, werd drie jaar geleden als directeur aangesteld. Er waren twijfels. „Moet zo’n jonge jongen dat wel gaan doen?” Maar hij had een paar jaar een productielijn voor medische apparatuur geleid in Singapore en de vorige eigenaar zou ’m nog een tijdje helpen met advies. „Het gaat goed. Ik denk dat mijn mensen het niet vervelend vinden om voor me te werken.”

Toen hij de baas werd, moest hij wel 10 procent van de aandelen kopen van de eigenaren. „Ze zeiden: als je speelt met ons geld, moet je ’t ook zelf voelen.” Zij lenen hem het benodigde bedrag, hij krijgt dividend en een bonus bij winst om het af te betalen. Het gaat zo goed dat hij nu „bijna schuldenvrij” is.

Nu is het zaak zijn keramische horlogekasten aan de man te brengen. Maar hoe? Wat voor gevóél geeft keramiek nou? De Bruijcker kijkt peinzend naar een moodboard die hij op het scherm in kantoor heeft geprojecteerd. Een man, een vliegtuig, een glimmend horloge. „Keramiek is niet deftig, niet elegant. Wel esthetisch. En robuust, sterk, karaktervol. Iets met duiken, military, engineering.”

Hij lacht. „Voor dit smartwatchplan heb ik niet meer uitgegeven dan een stagiair, een matrijs en wat manuren.” Ook als dit niet lukt, heeft hij er veel van geleerd, zegt hij. „Maar ja. Het moet natuurlijk wél slagen.”