Het is ze weer niet gelukt in Brussel: geen deal. Maandag nieuwe poging

Een laatste poging van EU-ministers van Financiën om met Griekenland tot een akkoord te komen over 7,2 miljard noodsteun is gisteravond mislukt. Regeringsleiders van eurolanden besloten daarop meteen om aanstaande maandag een noodtop te houden. Griekenland kan eind deze maand niet meer aan zijn betalingsverplichtingen voldoen.

De discussie over Griekenland duurde een uurtje en werd al vrij snel afgebroken toen de Griekse minister van Financiën, Yanis Varoufakis, geen nieuwe voorstellen bleek te hebben meegenomen naar Luxemburg, een eis van zijn collega-ministers. Minister Jeroen Dijsselbloem, de voorzitter van de Eurogroep, zei na afloop dat hij nog steeds wacht op „geloofwaardige voorstellen”. „Elke deal die op termijn niet houdbaar is, zou een slechte deal zijn.” Christine Lagarde, de ook aanwezige baas van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), sprak over de noodzaak van een dialoog „met volwassenen in de kamer”. Het was tekenend voor de grimmige fase waarin de onderhandelingen zijn geraakt.

De laatste realistische kans

De vergadering van ministers gisteren was een laatste, realistische kans om vóór 30 juni, wanneer Athene 1,6 miljard euro aan het IMF moet betalen, tot een akkoord te komen – aangezien nationale parlementen tijd nodig hebben om zo’n deal goed te keuren. Dijsselbloem beaamde gisteren dat dit nu „simpelweg onmogelijk” is. Vanaf nu draaien de onderhandelingen dan ook om het oprekken van de deadline. Op 1 juli loopt het huidige hulpprogramma aan Griekenland af. Dan vervalt ook de door de EU, IMF en Europese Centrale Bank (ECB) gereserveerde noodsteun.

Om moeizame, nieuwe onderhandelingen hierover te voorkomen, kan het programma worden verlengd. Dat is al twee keer eerder gebeurd, en een derde keer wordt nu overwogen. Dat is ook waarover EU-leiders het maandag zullen hebben.

Blijft de vraag hoe Griekenland die IMF-rekening gaat voldoen. Een mogelijke oplossing schuilt in een potje uit het Europese noodfonds ESM met 10,9 miljard euro die ooit is gereserveerd voor het geval Griekse banken moeten worden geherkapitaliseerd. Als Griekenland alsnog instemt met de bezuinigingen en hervormingen die de eurozone eist, zou het daar in theorie vrij snel uit kunnen putten. Lagarde maakte gisteren duidelijk dat ze op 30 juni hoe dan ook geld wil zien.

Even uitzicht op een akkoord

Twee weken geleden, op woensdag 3 juni, leek er nog uitzicht op een akkoord tijdens een ontmoeting van Dijsselbloem, de Griekse premier Alexis Tsipras en Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie. Maar vrijwel meteen verslechterde de sfeer toen Tsipras in het Griekse parlement het jongste compromisvoorstel als „absurd” van tafel veegde.

Hoezeer dat kwaad bloed heeft gezet, bleek gisteren weer. Dijsselbloem zei dat voor een akkoord „politici nodig zijn die bereid zijn om de waarheid aan hun bevolking te vertellen”.

Grootste struikelblok in de onderhandelingen zijn de Griekse pensioenen. De ECB, het IMF en eurolanden dringen erop aan dat hierop gekort wordt, omdat meer dan 15 procent van het Griekse nationaal inkomen (bbp) opgaat aan pensioenkosten. Maar voor de Grieken is dit onbespreekbaar, al helemaal omdat de eurolanden op hun beurt niet willen praten over schuldkwijtschelding.