BTW verhoging is morbide uitvoering van Drs. P’s Dodenrit

Eerst de excuses. Vorige week maakte ik op deze plaats een grap over het woord ‘talenbevordering’ in de nota ‘Ruimte voor cultuur’ van minister Bussemaker. Een lezer wees mij erop dat het waarschijnlijk geen geval was van ambtelijke wartaal, maar van een typfout. Bedoeld was ‘talentontwikkeling’ – een conclusie die ik best zelf had kunnen (en moeten) trekken.

Dan de spijt. Erger dan die fout plaagt mij de gedachte aan de aardige woorden die er in hetzelfde stukje stonden over de Nederlandse overheid, die ik schreef omdat er weer geld wordt uitgetrokken voor literaire tijdschriften en omdat de vaste boekenprijs mag blijven. Want wat bleek deze week? Die ogenschijnlijke cultuurliefde was een sigaar uit eigen doos. Een hele kleine sigaar. VVD en PvdA willen over boeken in plaats van 6 procent straks 21 procent BTW gaan heffen. (Alleen de ‘dagelijkse boodschappen’ komen nog in het lage tarief – u weet wel: chips, cola en foie gras). Een rekenvoorbeeld: vorig jaar werd in Nederland voor 484,9 miljoen euro aan boeken verkocht, wat 29 miljoen aan BTW opleverde. Als we volgend jaar evenveel besteden, vloeit daarvan 21 procent naar de staatskas: 101,8 miljoen euro. Je zou er leuke dingen mee kunnen doen voor de letteren. Doorrekenend: als Helga Ruebsamen volgend jaar na meer dan tien jaar eindelijk met een nieuwe roman zou komen (wat zou dat mooi zijn), gaat van elk verkocht boek dan volgens het standaardcontract 10 procent naar haar en ruim het dubbele naar de staat. Als Ruebsamen veel verkoopt, stijgt haar percentage. Dan moet ze trouwens ook meer belasting betalen.

Nog eentje: om in het nieuwe BTW-regime evenveel inkomsten te genereren, moet de boekenbranche 13,6 procent omzetstijging bereiken. Hoe doen uitgevers dat? Niet, of niet alleen, door boeken duurder te maken – maar ook door meer op zeker te spelen. Van een duur prachtboek als Joseph Brodsky’s Strohalmen voor de lezer (€ 59,90 – koop het , maar vóór 1 januari) wordt straks 12 euro door het Ministerie van Financiën naar binnen geharkt. Maar het grootste gevaar is dat uitgevers zo’n boek niet meer durven maken.

Zo zitten we plots in een morbide uitvoering van Drs. P.’s Dodenrit, waar de literatuur plotseling (met de kappers, sommige schrijvers worden dubbel gepakt) uit de trojka wordt gesmeten, terwijl er geen gevaar in zicht is. Misschien is het de bedoeling dat de belangengroepen elkaar nu de tent uitvechten, waarna iemand met een groots gebaar wat wisselgeld kan uitkeren – maar dat maakt de vertoning alleen maar beschamender. Beschaving toont zich niet zozeer in grote standpunten, maar in vanzelfsprekende daden. Zoals het opvissen van een drenkeling, het verzorgen van een zieke of het ruimte maken voor de dingen die goed zijn voor een mens. Dit kabinet schreef vorige week over de waarde van lezen voor ontplooiing van mensen. Deze week graaien ze 72 miljoen euro uit de sector. Je moet maar durven.