Haagse lobby voor ‘Mr. Euro’ wankelt

Minister Dijsselbloem blijft aan als Eurogroep-chef, wist het kabinet (bijna) zeker. Tot de Duitsers zich gisteren roerden.

Luis de Guindos: „Spanje heeft, vanzelfsprekend, steun, en, vanzelfsprekend, ook kwaliteiten, aldus de Spaanse minister deze maand bij de bekendmaking van zijn kandidatuur.
Luis de Guindos: „Spanje heeft, vanzelfsprekend, steun, en, vanzelfsprekend, ook kwaliteiten, aldus de Spaanse minister deze maand bij de bekendmaking van zijn kandidatuur. Foto’s MARKKU OJALA/EPA, Bart Maat/ANP

Gaat het Jeroen Dijsselbloem dan toch niet lukken? Tot gisteren was het kabinet vol vertrouwen: de Nederlandse minister van Financiën zou vanavond zonder problemen worden herkozen als voorzitter van de Eurogroep, het vaste overleg van de EU-landen die de euro als betaalmiddel hebben. Er was gelobbyd, er was gepolst, er waren koppen geteld.

De conclusie: een duidelijke meerderheid van de 19 eurolanden verkiest Dijsselbloem boven diens uitdager, de Spanjaard Luis de Guindos. 11 tegen 8, luidde de laatste telling. Misschien wel 12-7. Of zelfs 13-6. Vanavond, tijdens de maandelijkse Eurogroepvergadering, zou de steun worden verzilverd.

Toch gaat dat niet gebeuren. Ineens was er gisteren een berichtje van Dijsselbloem (PvdA) op Twitter: hij wil de verkiezing uitstellen naar de vergadering van volgende maand. Dat kan, want zijn termijn als ‘Mr. Euro’ loopt pas op 21 juli officieel af. Bij nader inzien acht Dijsselbloem het wijzer om pas dan te beslissen over zijn opvolging. En wel om twee redenen: de vergadering van vanavond draait om het dreigende vertrek van Griekenland uit de eurozone, strijd om de voorzittershamer zou dan ongepast zijn. Ook zou de verkiezing niet moeten leiden tot een „discussie over de procedures”.

Dat laatste klinkt plausibel. De Spanjaarden deden vorige week via de ambtelijke lijn een poging om de verkiezing door te schuiven naar volgende maand, maar dat mislukte. Nu dreigden ze bij aanvang van de vergadering van vanavond stampei te maken.

Het Griekse argument klinkt alleen wat gezocht. Over de ‘Grexit’ gaan vanavond géén grote besluiten vallen. De ministers zouden zomaar in twee uurtjes klaar kunnen zijn – genoeg tijd dus voor een verkiezing. Is er misschien iets anders aan de hand?

Jazeker, en dat heeft te maken met de achilleshiel van Dijsselbloems campagne: Duitsland. Het machtigste euroland steunt de kandidatuur van concurrent De Guindos. De Spanjaarden vinden dat ze recht hebben op een hoge Europese baan. De Duitse bondskanselier Merkel steunt dat streven. Alleen: die toezegging dateert alweer van augustus. En dus geloofde het kabinet dat Merkel en haar minister van Financiën Schäuble niet actief campagne zouden gaan voeren voor De Guindos. Berlijn zou het stiekem prima zouden vinden als Dijsselbloem aanbleef. Dit was een belangrijke pijler onder de strategie om Dijsselbloem als chef van de eurogroep te houden.

Duitsers steunen de Spanjaard

Precies die pijler werd gisteren omvergehaald. Een paar uur na Dijsselbloems tweet herbevestigde Schäuble via zijn woordvoerder de Duitse steun voor De Guindos: een teken dat zijn regering vermoedelijk tóch zijn best gaat doen voor de Spanjaard.

Als de machtige Duitsers hun gewicht achter een kandidaat gooien, kan het snel gaan. En door het uitstel van de verkiezing hebben Spanje en Duitsland nu een maand extra om te lobbyen voor De Guindos. Volgende week is er ook nog een vergadering van EU-regeringsleiders. Daar staat de verkiezing van Eurogroepvoorzitter niet formeel op de agenda – de ministers beslissen – maar de Spaanse premier Rajoy krijgt informeel zeker de kans zijn kandidaat te promoten. Zo wordt Dijsselbloems positie chefsache – precies wat Nederland wilde voorkomen.

En dat terwijl het er volgens Den Haag zo goed uitzag voor Dijsselbloem. Met de grote landen Frankrijk en Italië in zijn zak leek de belangrijkste stap gezet. Als alle andere Eurogroepleden met een minister van Financiën van sociaal-democratische (zelfde politieke familie als Dijsselbloem) of liberale (de familie van Rutte) huize ook hun steun zouden geven, was de buit binnen.

Dijsselbloems kwaliteiten worden in de Eurogroep breed gewaardeerd. De spanning rondom Griekenland zou ook in zijn voordeel werken: wie gaat er op zo’n cruciaal moment van voorzitter wisselen? Ander argument: met De Guindos als voorzitter zouden vier van de vijf Europese topfuncties vanaf volgend jaar worden bekleed door een christen-democraat. En in Brussel hechten ze aan partijpolitiek evenwicht.

Alle positieve berichten over Dijsselbloem gingen afgelopen tijd steeds gepaard met een voorbehoud: in Brussel weet je tot op het allerlaatste moment niets zeker. Terecht, blijkt nu.