Gemeenten zien ‘beschut werken’ mislukken

Het plan om gehandicapten die niet meer naar sociale werkplaatsen mogen aan werk te helpen, dreigt te mislukken, waarschuwen gemeenten.

Gemeenten kunnen de zwakste mensen op de arbeidsmarkt als gevolg van een „uitvoeringsprobleem” niet aan werk helpen. Dat zegt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) tegen deze krant.

Deze groep mensen – enkele duizenden gehandicapten met een zeer beperkt arbeidsvermogen – komt wettelijk niet in aanmerking voor de zogenoemde no-riskpolis. Die polis verzekert werkgevers tegen het relatief hoge risico van ziekteverzuim van deze mensen. De no-riskpolis is echter nu niet afsluitbaar voor mensen met een zeer laag arbeidsvermogen. Hen in dienst nemen is voor werkgevers daardoor te riskant.

Deze groep zwakkere werknemers kon tot dit jaar terecht in sociale werkplaatsen. De Participatiewet, die is ingegaan op 1 januari dit jaar, staat geen nieuwe instroom in die werkplaatsen toe. Gemeenten moeten voor diezelfde doelgroep nu ‘beschut werk’ zoeken: een werkplek bij gemeente of een andere werkgever met intensieve begeleiding door een jobcoach. Of met fysieke aanpassingen op de werkvloer, bijvoorbeeld een prikkelarme ruimte voor een werknemer met autisme.

Gemeenten krijgen hiervoor van het kabinet 8.500 euro per werkplek per jaar. Dat bedrag, vindt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, is toereikend om ook de kosten bij ziekte te dragen. Een aparte no-riskpolis zou niet nodig zijn.

Gemeenten zeggen dat die 8.500 euro al te weinig is om alleen al de kosten van de begeleiding van de gehandicapte werknemer te dekken. Wordt deze ziek, dan moet de werkgever het loon doorbetalen en wordt bovendien het werk niet verricht. Een no-riskpolis is wel degelijk nodig, zeggen gemeenten. Bovendien: gehandicapten met iets meer arbeidsvermogen en ‘loonwaarde’ komen wél in aanmerking voor een no-riskpolis. Dat leidt tot oneerlijke concurrentie tussen verschillende groepen gehandicapten, aldus de gemeenten.

Volgens Arjan Vliegenthart, SP-wethouder Werk en Inkomen in Amsterdam, is een no-riskpolis een „absolute voorwaarde” om weifelende werkgevers over de streep te trekken. Vliegenthart wil dit jaar voor ten minste twintig Amsterdammers beschut werk vinden. „Maar de trieste werkelijkheid is, dat ze nu thuis zitten. Of in de dagbesteding, zonder arbeidscontract. Ondanks alle mooie woorden over participatie, dreigt de uitvoering te mislukken.”

Ondernemer Arno Kooy wil graag beschutte werkplekken aanbieden in zijn Brouwerij De Prael, in hartje Amsterdam. Deze mensen, „vaak met een psychiatrische achtergrond”, kunnen aan de slag als barkeeper, rondleider, koerier van bestellingen. Maar bij gebrek aan een no-riskpolis richt hij in plaats van zes werkplekken er dit jaar waarschijnlijk slechts twee in. „Het is een gegeven dat deze mensen veel en langdurig ziek zijn.”

Kooy noemt beschut werk een „goed model” om mensen meer verantwoordelijkheid te geven en zo „qua loonwaarde te laten groeien”. „Het is zonde als de politiek deze kans laat lopen.”