Dwergplaneet Sedna is een geschenk van andere ster

Een andere ster passeerde zeer dicht langs de zon en liet een planeetje achter.

Tekening van Sedna, met rechtsboven in de verte de zon. Rechtsonder: schema van de excentrieke baan van de dwergplaneet.
Tekening van Sedna, met rechtsboven in de verte de zon. Rechtsonder: schema van de excentrieke baan van de dwergplaneet. Illustraties NASA

Sedna, een 1.000 kilometer grote planetoïde in het buitengebied van ons zonnestelsel, blijkt afkomstig van een andere ster. Tot die conclusie komen de astronomen Lucie Jilkova en Simon Portegies Zwart (Leiden), Tjibaria Pijloo (Nijmegen) en Michael Hammer (Cornell University), op basis van computersimulaties.

Volgens hun berekeningen zou onze zon aan het begin van zijn bestaan ruim vier miljard jaar geleden kosmisch gezien zeer dicht zijn genaderd door een andere ster: tot op 34 miljard kilometer (nog geen anderhalve lichtdag, en minder dan twee keer de afstand die de NASA-sonde Voyager 1 inmiddels van de zon afstaat). De kans op zo’n ontmoeting was destijds vrij groot, omdat sterren doorgaans in tamelijk compacte groepen worden geboren.

De computerreconstructie laat zien dat de zon naast Sedna nog ongeveer 2600 andere planetoïden kan hebben ingevangen. Waarschijnlijk zijn ook planetoïden van ons eigen zonnestelsel naar de andere ster verhuisd.

Al vanaf haar ontdekking in 2003 is duidelijk dat er iets vreemds aan de hand is met Sedna. Ze volgt een langwerpige baan waarvan het meest nabije punt op ruim 11 miljard kilometer van de zon ligt en het verste punt op 146 miljard kilometer – bijna duizend keer de afstand zon-aarde.

Dat betekent dat Sedna rondzwerft in het uitgestrekte niemandsland voorbij de zogeheten Kuipergordel. Deze gordel van ijsachtige planetoïden begint bij de omloopbaan van de planeet Neptunus en strekt zich uit tot op ongeveer 7,5 miljard kilometer van de zon. Astronomen vermoeden dat de gordel, waartoe ook de dwergplaneet Pluto behoort, bestaat uit overblijfselen van het planeetvormingsproces van 4,5 miljard jaar geleden .

Aanvankelijk dachten astronomen dat Sedna simpelweg een buitenbeentje was. Haar langgerekte baan zou het gevolg zijn geweest van een chaotische verstoring van de Kuipergordel door Neptunus. Maar inmiddels zijn er nog elf objecten in Sedna-achtige banen ontdekt.

Anders dan een verstoring door Neptunus, kan een passerende ster het bestaan van zo’n grote familie van buitenbeentjes wél goed verklaren. De resultaten worden binnenkort gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift de Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.