De boom die nodig is voor houten speelgoed

Christien Meindertsma, Les Modèles Cristallographiques, kristalmodellen in beukenhout, 2014
Christien Meindertsma, Les Modèles Cristallographiques, kristalmodellen in beukenhout, 2014 Foto Wytske van Keulen

Christien Meindertsma, darling of Dutch design, is ontwerper, maar haar ontwerpen zijn de rechtstreekse uitkomst van onderzoek. Ze gaat tot het gaatje om haar onderwerp en haar materiaal te leren kennen, of dat nu vlas is, of het varken, of een beuk, of een emmer bodemas – de as die overblijft van ons huisvuil in een verbrandingsinstallatie. Uit die kennis ontstaat dan een ontwerp: form follows knowledge.

De vloer en wanden van de bescheiden galerie Andriesse-Eyck in Amsterdam worden nu overwoekerd door de stam en takken van een beuk, die in het platte vlak is doorgezaagd tot een houten spoorbaan. De banen volgen de vorm van de takken, ze zíjn de takken, en groeien door over de muren.

Deze Treetrack is het resultaat van een vraag van het InnovatieNetwerk, dat zich bezighoudt met vernieuwing in landelijk Nederland. Het wilde het publiek laten zien dat bomen kappen niet per se slecht is, dat bosbouw in de Flevopolder iets anders is dan het kappen van het regenwoud. Meindertsma kwam op het idee van een dertien meter lange speelgoedtrein in de vorm van de boom waarvan die is gemaakt; in de Flevopolder zocht ze een geschikte boom uit met veel ‘wissels’. De boodschap is onuitgesproken maar duidelijk: dat er voor al dat houten speelgoed dat we zo sympathiek vinden ook bomen worden gekapt.

In de galerie is ook, heel in het klein, haar nieuwste project te zien dat een hit was op de designbeurs in Milaan dit jaar: Bottom Ash Observatory. Bodemas is een restmateriaal dat normaal gesproken verdwijnt onder snelwegen, waar het met folie wordt afgedekt. Meindertsma nam er 25 kilo van mee dat ze minutieus heeft geanalyseerd: zoveel beton, zoveel glas, kunststof, aluminium, zilver (helaas geen goud).

Samen met fotograaf Mathijs Labadie maakte Meindertsma er een prachtig boek van, plus zes grote prints die momenteel bij de Amsterdamse designwinkel Matter of Material te zien zijn. In galerie Andriesse is de presentatie te klein om de aard en omvang van dit project te kunnen begrijpen; bij Matter of Material komt de onverwachte schoonheid dat zij uit giftig afval tevoorschijn weet te toveren, pas goed tot zijn recht.