Dagkalender van de Wereldliteratuur: die lijdensgeschiedenis kunt u ook heel anders zien

José Saramago Foto Freddy Rikken

Precies vijf jaar geleden overleed de eerste Portugese Nobelprijswinnaar voor de Literatuur, vijftien jaar nadat zijn bekendste roman, De stad der blinden, was verschenen.

José Saramago (1922-2010) was een laatbloeier die (na twee mislukte pogingen in 1947 en 1966) als ontslagen journalist in 1980 debuteerde met een communistisch geïnspireerde streekroman.

Twee jaar later brak José Saramago door met Memoriaal van het klooster, een filosofisch boek over 18de-eeuws Lissabon waarin het verhaal van twee gewone mensen wordt afgewisseld met scènes aan het hof van koning João v en van de constructie van het megalomane Mafra-klooster.

Net als de tragikomedie Het beleg van Lissabon (1989), over een drukproefcorrector die de geschiedenis van een 12de-eeuws bloedbad verandert om indruk te maken op zijn cheffin, is het een atypische historische roman.

Blasfemisch

Saramago wil vooral laten zien hoe betrekkelijk historische waarheden zijn, zoals hij Het evangelie volgens Jezus Christus (1991) schreef om een alternatieve visie te geven op de lijdensgeschiedenis in het Nieuwe Testament – tot woede van de machtige katholieke kerk en zelfs de Portugese regering, die zijn werk blasfemisch noemde.

Saramago emigreerde naar de Canarische Eilanden, waar hij zijn allegorische roman De stad der blinden (1995) schreef, over Lissabon in de ban van een epidemie van blindheid. Het is de toegankelijkste roman van de humanistische verhalenverteller die zijn lezers soms intimideert met extreem lange alinea’s en aan elkaar geschreven dialogen.

Voor meer afleveringen van deze ‘Dagkalender van de Wereldliteratuur, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.