10 gezichten van Willem Holleeder

Willem Holleeder Na de Heinekenontvoering nam ‘De Neus’ zich voor niet opnieuw in de criminaliteit te belanden. Dat mislukte. Holleeder werd een van de hoofdrolspelers in de onderwereld. Volgens justitie gaf hij opdracht voor liquidaties. Vandaag bespreekt de rechtbank de voortgang van zijn zaak. De Neus in tien karakteristieken.

1 Overloper

Als oudste zoon uit een gezin dat leed onder een maniakale vader met een kwade dronk leerde Willem Holleeder al jong om goed voor zichzelf te zorgen. Loyaliteit werd geen kernwaarde voor De Neus, zo ondervond zijn zwager Cor van Hout. Jeugdvrienden waren ze, de twee Heinekenontvoerders. Maar Holleeder liet zijn bloedgabber in 1996 moeiteloos vallen. Hij had naar eigen zeggen steeds meer moeite met het overdadige drankgebruik van Cor. Hij stapte over naar het kamp van Sam Klepper en John Mieremet, twee criminelen met een gewelddadige reputatie die verantwoordelijk werden gehouden voor een mislukte moordaanslag op het leven van Cor van Hout. „Na de schietpartij ging het mis. Dan zie je dat het geen echte vrienden zijn”, aldus Van Hout. Gedurende zijn criminele carrière wisselde Holleeder regelmatig van kamp. En zo werden oude vrienden nieuwe vijanden en omgekeerd. Trouw bleef Holleeder alleen aan zichzelf.


Illustraties Siegfried Woldhek

2 Ritselaar

Alles deed Holleeder in de tweede helft van de jaren negentig voor zijn nieuwe vriend, vastgoedhandelaar Wim Endstra: hij bracht zijn kinderen naar school, organiseerde uitstapjes of regelde een nieuwe auto als de vastgoedbaron die nodig had. De vriendschap met Endstra kwam ook van pas in Holleeders relatie met Klepper en Mieremet. Voor hen legde hij via Endstra contacten in de bovenwereld. De ritselaar Holleeder werd zo aan het einde van de vorige eeuw het middelpunt van een curieuze coalitie van vastgoedhandelaren en criminelen. Of hij nou met vastgoedhandelaren in de chique horecagelegenheden in Amsterdam-Zuid aanpapte of met de Hells Angels naar het bordeel Yab Yum ging; het maakte voor de sociaal vaardige Holleeder niks uit. En toen De Neus vastzat voor de vondst van een enorme partij wapens nodigde Chris Dijkhuis - de puissant rijke vader van Willems vriendin Maike – Holleeder alvast uit voor een etentje.

3 Invreter

Holleeder wist dankzij zijn vriendschap met Wim Endstra beter dan wie ook wat er allemaal gebeurde in het bedrijf van de vastgoedbaron, van wie onlangs bekend werd dat circa de helft van zijn vermogen crimineel besmet was. Endstra vond het gezien zijn bijzondere clientèle wel handig om Holleeder aan zijn zijde te hebben, maar kwam er later achter dat hij de invreter Holleeder enorm had onderschat. „Hij heeft zich naar binnen gewerkt. Het is gewoon helemaal opgezet, van het begin af aan.” Holleeder zou uiteindelijk 17 miljoen euro afpersen van de vastgoedbaron die in 2004 werd doodgeschoten. De hulp van De Neus paste in een strategie die justitie labelde als de methode Holleeder: inpalmen, vastbijten en uitbuiten.

4 Vertrouweling

John Mieremet kreeg op de dag dat zijn jeugdvriend Sam Klepper werd doodgeschoten in oktober 2000 een onverwachte boodschap van Kleppers weduwe Sandra: Willem Holleeder zat achter de aanslag op haar man. Mieremet geloofde Sandra niet en nam Holleeder juist in vertrouwen. Zo vroeg Mieremet Holleeder om namens hem te onderhandelen met Joegoslavische rivalen over een schikking van een oude drugsruzie. De uitkomst: Mieremet moest 11,5 miljoen gulden betalen. Dan was alles vergeven. Mieremet gaf de miljoenen aan Holleeder, maar die stak ze in zijn eigen zak. Toen Mieremet erachter kwam, werd hij prompt beschoten voor het kantoor van zijn advocaat. Die aanslag overleefde hij. Maar de strijd om de hegemonie in de onderwereld die volgde, overleefde hij niet. Mieremet werd in 2005 doodgeschoten. Zijn weduwe vertelde hetzelfde als de weduwe Klepper indertijd had gedaan: dit was het werk van Holleeder.

5 Verrader

„Alles is voorbij, je kan rustig aan doen”, vertelde Holleeder aan zijn bloedgabber Cor van Hout vlak voor diens gewelddadige dood, in januari 2003. Twee aanslagen had Cor van Hout overleefd. Maar de derde keer was hij kansloos. Een man achterop een rode motor schoot hem met een automatisch wapen tien keer in het lichaam. Holleeder was bij de begrafenis van zijn bloedgabber niet aanwezig geweest, maar hij zette wel een advertentie in de krant: „Alles is nu verleden. Alleen de dierbare herinnering blijft.” Hoe dierbaar die herinnering was, merkte Sonja Holleeder – Willems zus met wie Cor twee kinderen kreeg – op de avond na de moord. Willem vroeg aan Sonja naar de aandelen van drie bedrijven waar vastgoed van Van Hout was ondergebracht. Willem had de vader van zijn eigen neefje en nichtje verraden voor het geld van zijn zwager.

6 Afperser

Kees Houtman wist niet wat hem overkwam toen twee van zijn jeugdvrienden hem bedreigden aan de deur van zijn huis. Je gaat nu betalen, riep een van zijn voormalige makkers. „Anders plakken we dynamiet op het dak en gaat je hele gezin eraan.” Houtman, succesvol bankrover en hasjhandelaar, was geen kleine jongen in het Amsterdamse milieu. Wie had zijn vrienden tegen hem opgezet? Dat was niemand anders dan Holleeder. Wat volgde, was een subtiel spel van intimideren en afpersen. Zo dwong Holleeder Houtman om mee te rijden met een scooterbrigade waarvan Houtmans gewezen vrienden de belangrijkste leden waren. „Kees werd meegenomen met een kanon”, aldus zijn weduwe Maria. „De Neus is in staat om twee lijken ruzie te laten krijgen”, zo vatte Houtman later de bedreiging aan zijn adres samen. Hij overleefde het niet en werd in november 2005 doodgeschoten.

7 Beest

Op zijn scooter in Amsterdam liet Holleeder zien wie hij was: de sterke onaantastbare koning van de onderwereld. Minder bekend: zijn hang naar controle en veiligheid. De Neus sliep nooit twee dagen op dezelfde plek, stond elke dag om zes uur op om aan het werk te gaan en hechtte groot belang aan zijn veiligheid. Zijn woning in Den Haag had een inpandige parkeergarage waar hij zijn gepantserde auto zonder te stoppen veilig kon parkeren. Zijn garagehouder Jan uit Haarlem trok De Neus bijna door de telefoon toen Jan zijn gepantserde auto niet op tijd kon repareren. „Jij bent een klootzak, dat je zo’n halve pantserauto aanbiedt.” Volgens kroegbaas Thomas van der Bijl, die een serie gesprekken met de politie over Holleeder moest bekopen met de dood, was Holleeder een irritante man. „Je kent hem niet meer terug. Het is een beest geworden.”

8 Charmeur

De lachers op zijn hand krijgen, lukte Holleeder als geen ander toen hij zich in 2007 voor de rechter moest verantwoorden voor de afpersing van onder anderen Wim Endstra en Kees Houtman. „Ik word ook een beetje bang van mezelf als ik in de media al die verhalen lees”, grapte Holleeder tegen de rechter. En het werkte. Holleeder werd weliswaar tot negen jaar cel veroordeeld, maar de man die op dat moment gold als de verpersoonlijking van het kwaad in Nederland, slaagde erin om zijn imago bij te sturen. Het beest werd een knuffelcrimineel. Een selfie met Holleeder werd even vanzelfsprekend als een foto met Lange Jan bij de Efteling. De Neus kreeg een column in Nieuwe Revu en hij kwam als gast van College Tour terecht in een bijzonder rijtje: muzikant Sting, Nobelprijswinnaar Desmond Tutu, astronaut André Kuipers en Oscarwinnares Susan Sarandon.

9 Overlever

De symboliek was onmiskenbaar toen Holleeder in het najaar van 2012 op een terras in Amsterdam-Zuid door vechtsporter Dick V. van zijn stoel werd geslagen: jij bent niet meer de baas in de onderwereld. De Neus vreesde voor zijn leven maar ging een confrontatie met zijn rivalen niet uit de weg. Typisch Holleeder: als hij bang is, zoekt hij het gevaar op. Enkele dagen na de vechtpartij ontmoette De Neus zijn rivalen Dick V. en Danny K. op Schiphol. Niet lang na dit verzoeningsgesprek begonnen Danny, Dick en Willem samen het Amsterdamse chapter van motorclub No Surrender. De ene dag vreesde hij dat Danny en Dick hem dood wilden en niet lang daarna zat hij gewoon bij Danny thuis op de bank, aldus zijn zus Astrid Holleeder. „Hij wist iedereen te manipuleren, zelfs zijn grootste vijanden.”

10 Psychopaat

Het leven van Willem Holleeder draait om maar één ding: Willem Holleeder. Zijn familie en vrienden moesten zich voegen naar zijn wensen. Willem was in de voetsporen getreden van zijn vader. Met één verschil. Pa Holleeder was nog wel eens aardig als hij nuchter was, vertelt zus Astrid. „Maar mijn broer is geen dag in zijn leven aardig geweest.” Holleeder is een man met een januskop: charmant als het uitkomt en gemeen als het moet. Sociaal zeer vaardig maar alleen geïnteresseerd in zichzelf. „Met mij als vriend hoef je voor niemand bang te zijn, behalve voor mij”, vertelde Holleeder aan vastgoedbaron Wim Endstra. Van die subtiele manier van bedreigen genoot Holleeder enorm, aldus zus Sonja. Zijn slachtoffers wisten dat hij het op hen gemunt had en toch was hij ze te slim af. „Mijn broer schept er genoegen in om andere mensen te vernietigen”, aldus Astrid Holleeder. „Hij is een psychopaat.”