Zo wint de NPO de slag niet

De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) schreef, in opdracht van staatssecretaris Dekker (Media, VVD), in mei een concept voor een „Concessiebeleidsplan 2016-2021”, onder de titel „Het publiek voorop”. Een schets van de toekomst van het publieke omroepbestel. De verzamelde omroepverenigingen stonden op hun achterste benen. Doorgaans gunnen ze elkaar geen centimeter, maar nu lukte het om de rijen te sluiten. Gezamenlijk schreven ze een verweer dat ze „Voor alle(s) Publiek” noemden. De omroepen vrezen voor de pluriformiteit, die zij menen te waarborgen: „voor álle publiek”. Tegelijk hameren ze er op dat er géén zogeheten staatsomroep moet komen: „vóór alles publiek” – zo moet het omroepbestel blijven.

Wat dat laatste betreft kunnen de omroepen gerust zijn. De NPO stuurt niet aan op een staatsomroep, niet in de eerste versie van het Concessiebeleidsplan en niet in de nieuwe die deze week werd gepresenteerd. Staatssecretaris Dekker gaf opdracht te streven naar een publiek bestel dat onderscheidener, creatiever, toekomstbestendiger zou zijn dan het huidige. De NPO vertaalde dat naar commerciëler, met de bijbehorende focus op de kijkcijfers waar de omroepen zelf ook stevig mee bezig zijn.

Het publiek laat zich niet meer op bepaalde uren vastpinnen. Het bepaalt zelf waar, wanneer en hoe het kijkt en luistert. Het heeft niet of nauwelijks door op welke zender het zit. Én het wordt ook bediend door de commerciële zenders en programma- aanbieders als Netflix. Bovendien zijn voor het moderne publiek internet en de sociale media zo normaal als water uit de kraan.

Je zou zeggen dat een met publiek geld betaalde omroep voorziet in wat de commerciëlen laten liggen. Dat die ruimte maakt voor inhoud en kwaliteit en experiment. Dat die service biedt – minder reclame bijvoorbeeld, wat meteen de soms perverse kijkcijferroulette zou temperen. Maar de directeur van de STER kondigde al de inzet op meer tv-reclame aan. En de NPO houdt vast aan een breed sleepnet in de slag om de kijker en de luisteraar. Wéér een extra functionaris, de „genrecoördinator”, zal ergernis brengen maar geen verandering. En de omroepen klampen zich vast aan hun macht, ook al is die gebaseerd op de achterhaalde notie van de verzuiling.

Intussen kondigde KPN de productie van eigen tv-series aan. Te beginnen met Brussel van de hand van de Nederlandse bestsellerschrijver Leon de Winter. Te bekijken via een nieuwe app: KPN Play. Wéér een concurrent voor de publieke omroep. Die lijkt intussen wars van echte verandering. Dekker en de NPO hebben eigenlijk nu al gefaald met hun inzet op een radicale omslag. Daar moeten zij niet in berusten.