Wie ‘nog leert’ is jong, zegt de rechter

Een uitzendbureau werft sollicitanten ‘die nog aan het leren’ zijn voor een bijbaan, mag dat?

De Zaak. Een antidiscriminatiestichting uit Arnhem neemt aanstoot aan een advertentie van uitzendbureau Otto Work Force met de tekst „Ben jij nog aan het leren en op zoek naar een leuke bijbaan (…) ?” Kennelijk zoekt het bureau exclusief scholieren of studenten. Het gaat om magazijnmedewerkers in deeltijd. De stichting Art. 1, vernoemd naar artikel 1 van de Grondwet, dient een klacht in bij het College voor de Rechten van de Mens.

Wat is precies het bezwaar tegen de advertentie? De stichting meent dat de tekst in strijd is met de Wet gelijke behandeling omdat er (verboden) indirect onderscheid naar leeftijd wordt gemaakt. Op een eis van de stichting om ermee op te houden, antwoordt Otto Work Force dat ze dat niet van plan is. De stichting wil dat de arbeidsmarkt toegankelijk blijft voor iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht, religie, etc.

Wat zegt de wet? Er is sprake van indirect onderscheid als „een ogenschijnlijk neutrale bepaling, maatstaf of handelwijze personen met een bepaalde leeftijd in vergelijking met andere personen bijzonder treft”. Het verbod geldt niet als het „objectief gerechtvaardigd” is. Volgens de stichting wordt met de ogenschijnlijk neutrale zin „ben je nog aan het leren” de groep uitgesloten die niet leert, of niet meer leert, maar best zo’n bijbaan als magazijnmedewerker wil. De stichting verwijst in de klacht naar een oordeel van het College uit 2013, toen het een werkgever verbood specifiek studenten te werven tussen de 18 en de 21.

Hoe verdedigt het uitzendbureau zich? Dat zegt dat personen die ‘leren’ helemaal niet slaat op een leeftijdscategorie. Dat was anders als er gevraagd was om starters, studenten, ‘aankomende of beginnende’ functionarissen, junioren of ‘pas afgestudeerden’. ‘Leren’ kan hier ook begrepen worden als de permanente opdracht aan iedere dienstverlener of professional, die zich immers steeds moet bijscholen. Verder is ‘leren’ hier ook geen functievereiste. En dus is hier geen leeftijdsgroep bedoeld.

En het College? Dat zegt dat het een „feit van algemene bekendheid” is dat personen die ‘nog leren’ en belangstelling voor een ‘bijbaan’ kunnen hebben, altijd jong zijn. Bovendien heeft de advertentie het over sollicitanten die ‘nog’ leren. Dat is toch echt iets anders dan het leren van mensen voor wie juist het werk hun hoofdactiviteit is. Wie ‘nog’ leert is kennelijk binnenkort klaar en dus jong.

Maar is het onderscheid van ‘nog lerenden’ dan niet te rechtvaardigen? Nee, het College is streng. Op zichzelf is de behoefte van Otto Work Force aan werknemers die een ‘bijbaan’ zoeken reëel en ‘vrij van discriminatie’. Maar de manier waarop dat wordt uitgedrukt, kan niet door de beugel. Bijbaanzoekers die ‘niet meer lerende zijn’, kunnen uit de tekst immers begrijpen dat ze niet in aanmerking komen. Er is dus geen „objectieve rechtvaardiging”. De advertentie is verboden vanwege leeftijdsdiscriminatie.