Traditionele Chinese kameropera met muziek Guo Wenjing

Turkije is festivalthema, maar China een goede tweede, met de opera As big as the sky van Arnoud Noordegraaf en Ai Weiwei én een tweede wereldpremière in de vorm van een kameropera van Guo Wenjing, een van dé Chinese componisten van zijn generatie.

Het innerlijke landschap bleek een hybride tweeluik: eerst de making of van de opera, daarna het werk zelf. In de film van Frank Scheffer zien we Guo Wenjing (veelzeggend) op de grond liggen, zoals hij als kind ook deed omdat het perspectief op het bekende dan zo fascinerend kantelde. We zien hem struinen door zijn geboortestreek en een bezoekje brengen aan een traditionele Chinese opera. Alleen Scheffers film al is een wonderschone ode aan een liefdevolle omgang met je roots en de gigantische verschillen tussen Oost en West. De door de camera sec vastgelegde confrontaties tussen dirigent Ed Spanjaard en Guo Wenjing zijn regelmatig hilarisch en ontroerend, omdat ook dubbelzijdige fluwelen welwillendheid de kloof niet altijd overbrugt.

Guo Wenjings daarna opgevoerde kameropera Si Fan reflecteert zijn achtergrond: waar klasgenoot Tan Dun naar het Westen reisde, ging hij naar het platteland om rustig te componeren en de traditionele muziek in zich op te nemen. De kern van Si Fan is een ongeschonden uitvoering van een traditionele Chinese kameropera over een jong meisje dat in het klooster smacht naar vrijheid en liefde. Het werd door operadiva Shen Tiemei fantastisch gebracht in die typerende, penetrant-hoge zangstijl met veel glijdende lijnen, begeleid door traditionele percussionisten en drie vocalisten. Alles precies volgens de traditie, ware het niet dat die dreigt uit te sterven.

Guo Wenjing draagt zijn steen bij aan de kentering daarvan door Si Fan liefdevol te omkleden met eigen muziek, gespeeld door het Nieuw Ensemble onder Spanjaard, die nergens inbreekt op het origineel. Zijn strijkers, harp, cimbaal en Chinees mondorgel rollen een eigentijds, kleurrijk tapijtje uit onder het origineel, of mengen zich als nieuwe draden door een oud tapijt.

Pas aan het slot, waar het nonnetje de vrijheid kiest, gaan beide muzikale werelden met elkaar interageren. Maar ook dan: liefdevol, eervol. Ook in die zin vormen film en opera een wonderlijk organisch geheel. En dat Chinese opera vaak ook erg komisch is („Ik ga dit gewaad nú aan flarden scheuren!”), dat weet nu ook een westers publiek.