Is er plek voor nóg een videodienst?

Gisteren werd bekend dat KPN een eigen videodienst begint met een eigen tv-serie. En er zijn al zo veel diensten om ‘on demand’ te kijken. Wie kijken er op bestelling? En hoe verhoudt zich dat tot gewone tv?

Illustratie Studio Nrc Handelsblad
Illustratie Studio Nrc Handelsblad

Het was het belangrijkste medianieuws van de dag, zei NPO-baas Henk Hagoort maandag. Hij bedoelde níet de publicatie van zijn vijfjarenplan voor de publieke omroep. Hagoort doelde op de aankondiging van Brussel, de eerste tv-serie van KPN. Met die ‘KPN Original’ en met muziek en voetbal begint het bedrijf een eigen videodienst. Dat wordt wellicht een concurrent voor NPO 1, RTL 4 en hun gemistdiensten. Brussel, geschreven door Leon de Winter, is volgend jaar te zien voor tv-abonnees van KPN en de nieuwe app KPN Play. Motto van de serie, aldus De Winter: wie niet bedriegt, wordt bedrogen.

Niet alleen KPN investeert in online tv, ook wel video-on-demand genoemd. Ook Telegraaf Media Groep werkt aan een VOD-dienst voor sport. Apple breidt zijn tv-dienst uit, Amazon lonkt naar Europa, Alibaba bouwt een Netflix-concurrent in China.

De tv is niet meer voor iedereen het domein van een avondje ‘buizen’. De nieuwe kijker wil controle: hij kijkt wat, waar, wanneer en hoe hij maar wil. En daarom blijven de inkomsten uit online tv en video wereldwijd de komende vijf jaar sterk stijgen, aldus het Amerikaanse bureau Digital TV Research deze week.

Geldt dat ook voor Nederland? Hoe groot is hier video-on-demand? En kijkt iedereen dan Netflix? Een overzicht op basis van onderzoek van Nederlandse en internationale bureaus – die overigens lang niet altijd dezelfde definitie hanteren van online kijken. Dat maakt vergelijken soms lastig.

200

minuten televisie per dag keek de Nederlander vorig jaar gemiddeld. Ofwel 3 uur en 20 minuten. Volgens Stichting Kijkonderzoek is dat al jaren stabiel, voor Nederlanders van zes jaar en ouder. Een WK voetbal of Olympische Spelen zorgen slechts voor een bescheiden piekje. Hoe verklaart dat dan de opkomst van online tv, de laatste jaren?

110

minuten per dag keken jongeren tussen 13 en 19 jaar vorig jaar tv. Dat was het minst van alle leeftijdsgroepen. Ouderen keken steeds meer; 65+-ers brachten 285 minuten per dag door voor de tv.

28%

van hun kijktijd keken jongeren van 13 tot 19 jaar non-lineair. Dat staat in het onderzoek Media:Tijd van onder meer Stichting Kijkonderzoek. Over alle leeftijdsgroepen was dat 16 procent. Met name jongeren zijn dus veel meer online en non-lineair gaan kijken. Zij kijken naar streaming-diensten als Netflix, terugkijksites als NPO Gemist en RTL XL, en natuurlijk YouTube. Volgens andere onderzoekers gaat het om een derde tot meer dan de helft van hun kijktijd. Bureau Telecompaper stelt zelfs dat jongeren onder de 20 meer tijd spenderen aan de consumptie van non-lineaire videocontent (online, download of dvd) dan aan traditionele tv-kanalen.

114

minuten per week, keek de Nederlander van 13 jaar en ouder gemiddeld naar online tv. Dat staat in het onderzoek Trends in digitale media van bureau GfK (december 2014). Een jaar eerder was dat nog 97 minuten per week. Dat lijkt weinig, maar het is een gemiddelde over alle leeftijden, filmpjes online zijn vaak kort en Netflix was hier nog maar net begonnen. De laptop is het populairste apparaat om te kijken (40 minuten), gevolgd door de bureau-pc (32 minuten), tablet (30) en smartphone (11).

57%

van de Nederlanders gebruikt regelmatig YouTube. De videodienst van Google is de meest gebruikte in Nederland, aldus bureau GfK in Trends in digitale media (december 2014). NPO Gemist, voorheen Uitzending gemist, wordt gebruikt door 40 procent van de Nederlanders. Daarna volgen RTL XL (24 procent) en Netflix (14 procent). Ziggo (8 procent; via tv of online) en UPC (6 procent; Horizon, MyPrime, video-on-demand) zijn samen net zo groot als Netflix. Het Amerikaanse bedrijf heeft wel de grootste betaalde videodienst in Nederland.

865.000

abonnees heeft Netflix in Nederland. Dat zegt onderzoeksbureau Telecompaper (schatting vierde kwartaal 2014). Netflix zelf wil niets kwijt over het succes in Nederland. Aan het eind van dit jaar heeft de Amerikaanse dienst naar schatting 70 miljoen abonnees wereldwijd. Ruim 43 miljoen Amerikaanse huishoudens zijn lid, buiten de VS gaat het om ruim 26 miljoen betalende klanten. Videoland Unlimited (RTL) heeft 105.000 abonnees, NLziet (NPO, RTL, SBS) circa 50.000. Een kwart van de Nederlandse Netflix-kijkers zat overigens nog in de gratis proefperiode van een maand. Bij Netflix heeft 4 op de 10 abonnees ook een abonnement op een van de andere zenders/diensten. Volgens Telecompaper hebben meer jongeren een Netflix-abonnement dan ouderen. Het blijkt ook meer iets voor rijke dan arme kijkers.

Volgens een marktmonitor van de branche zelf (eind 2014) kijken video-on-demand-abonnees gemiddeld 3 speelfilms en 6 afleveringen van een serie per maand. Begin 2014 waren dat nog 2 films en 3 afleveringen.

16.000.000

euro wordt dit jaar verdiend met video-on-demand in Nederland, zegt bureau PwC. Dat is een fractie van de totale omzet aan ‘digital home video’, circa 144 miljoen euro. Het grootste deel (89 procent) gaat naar kabelmaatschappijen via het tv-abonnement. PwC schat dat volgend jaar voor het eerst meer wordt verdiend met digitale video dan met verkoop en verhuur van dvd’s. Wereldwijd is video-on-demand goed voor 23 miljard euro. Binnen vijf jaar is dat verdubbeld, zeggen analisten.