Als het zo doorgaat moeten wij onze grenzen sluiten

De Europese reactie op de stroom asielzoekers keert zich tegen onszelf, schrijft Halbe Zijlstra. Doe minder aan symptoombestrijding en meer aan opvang in hun eigen regio.

De afgelopen periode werden wij overspoeld met beelden van stromen asielzoekers die via allerhande wegen proberen het vasteland van Europa te bereiken. De vreselijke beelden van duizenden mensen in gammele bootjes van mensenhandelaren en asielzoekers verstopt in vrachtwagens in Calais, kunnen niemand zijn ontgaan. Vrachtwagens die niet eens meer durven te stoppen, uit angst voor grote aantallen ongenode lifters. Frontex, dat de grenzen moet bewaken, lijkt in plaats van kustwacht, te zijn uitgegroeid tot een veerdienst tussen Afrika en Europa. Met inmiddels verregaande gevolgen op het Europees continent. Griekenland, Italië en Frankrijk worden overspoeld met migranten. Het welbekende topje van de ijsberg, want er staan nog circa één miljoen mensen op het punt om vanuit Noord-Afrika de oversteek naar Europa te maken. De migrantenstroom zal alleen maar toenemen en de gevolgen zijn groot. Ook voor de landen om ons heen. Frankrijk heeft de grens met Italië al gesloten om te voorkomen dat migranten deze grens nog langer oversteken. Italië heeft aangegeven asielzoekers van tijdelijke papieren te willen voorzien, zodat zij door kunnen reizen naar andere EU-landen. En Oostenrijk is inmiddels gestopt met het verwerken van asielaanvragen om druk te zetten op andere EU-landen.

Wanneer landen zich gedwongen voelen dit soort maatregelen te treffen, is dat de bijl aan de wortel van de Europese Unie. Immers, vrij verkeer van personen is een van de pijlers onder de Europese samenwerking. Tegelijkertijd is de reactie van deze landen begrijpelijk. De ontwrichtende invloed van deze aantallen asielzoekers op hun samenleving is groot. Te groot. Dat geldt ook voor de invloed op onze samenleving. Als de maatregelen van de Fransen en de Italianen ertoe leiden dat de asielstroom naar ons land afbuigt, zullen ook wij uiteindelijk genoodzaakt zijn de grenzen te sluiten.

Helaas biedt de recente migratieagenda van de EU te weinig handvatten om de toestroom van asielzoekers bij de bron aan te pakken en wordt vooral gekeken naar mogelijkheden tot herverdeling van asielzoekers. In de ogen van de VVD is dat niet meer dan symptoombestrijding. Kennelijk wordt de urgentie van het terugdringen van de aantallen migranten die Europa bereiken, nog steeds onvoldoende gevoeld. Dat laatste doe je alleen door de prikkel weg te halen om hierheen te komen. Dus niet hier een asielvergunning verstrekken, maar opvang in de regio bieden.

Recent presenteerde de VVD een plan om vluchtelingen en asielzoekers in veilige havens in de eigen regio op te vangen. Daarmee hoeven zij niet langer tegen betaling op gammele bootjes richting Europa stappen. Stevige reacties waren ons deel. Het plan zou inhumaan zijn, „indruisen tegen onze morele plicht”, en in strijd zijn met internationale verdragen. Partijen in de Kamer buitelden over elkaar heen om het plan te veroordelen. Hopelijk leiden de ontwikkelingen in de landen om ons heen ook bij andere partijen tot het inzicht dat deze situatie onze Europese samenwerking op een onacceptabele manier onder druk zet. Misschien leidt het zelfs tot het inzicht dat wij een einde kunnen maken aan de onmenselijke taferelen waar wij keer op keer getuige van zijn.

Het is inhumaan om asielzoekers op een gammel bootje te laten stappen. Opvang in de regio is wel humaan. Met onderdak, medische hulp, onderwijs en voedsel in de eigen regio is het niet nodig de gevaarlijke en kostbare oversteek naar Europa te maken. Asielzoekers hebben meer aansluiting en betere integratiemogelijkheden, als zij in hun eigen omgeving worden opgevangen. Landen behouden hun talentvolle inwoners, die nu nog hun geluk in Europa beproeven. Opvang in de regio leidt er daarnaast toe dat middelen veel effectiever kunnen worden ingezet. Nu worden hoge kosten gemaakt voor de opvang, huisvesting en procedures van asielzoekers in Europese landen. Daarmee kunnen in de eigen regio veel meer asielzoekers worden geholpen. Dus niet alleen diegenen die genoeg geld hebben om de mensensmokkelaar te betalen. Zelfs een organisatie als Vluchtelingenwerk geeft aan dat de oplossing in deze richting moet worden gezocht.

Ik denk dat alle partijen er verstandig aan doen om de ontwikkelingen van de afgelopen periode in ogenschouw te nemen en met dat beeld in het achterhoofd, opnieuw naar het VVD-plan te kijken. Wij kunnen het ons niet veroorloven de fundamenten van de Europese Unie aan deze problematiek ten onder te laten gaan. Maar belangrijker nog, wij kunnen niet toekijken hoe de drama’s van de afgelopen maanden zich blijven voltrekken, hoe asielzoekers massaal richting Europa blijven trekken en hoe mensensmokkelaars hun gang kunnen blijven gaan. Daarin berusten, dat is pas inhumaan.