Onderzoek ministerie: preventief testen op kanker werkt

Een radioloog bekijkt digitale röntgenfoto's in de onderzoeksunit van de Stichting Bevolkingsonderzoek Borstkanker in Rotterdam.
Een radioloog bekijkt digitale röntgenfoto's in de onderzoeksunit van de Stichting Bevolkingsonderzoek Borstkanker in Rotterdam. Foto: ANP / Koen Suyk

Preventief testen op kanker is zeer effectief gebleken de afgelopen 25 jaar. Dat blijkt uit een onderzoek naar het ziektepreventiebeleid dat minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) vandaag naar de Tweede Kamer stuurt. Kritiek is er wel, onder meer op de trage besluitvorming.

Volgens het onderzoek uitgevoerd door extern bureau Panteia, waarbij grotendeels gebruik is gemaakt van al eerdere uitgevoerde evaluaties, blijkt dat het aantal vrouwen dat overlijdt aan borstkanker door bevolkingsonderzoek met ruim 30 procent afgenomen is sinds medio jaren tachtig. Het aantal sterfgevallen door baarmoederhalskanker is zelfs meer dan gehalveerd.

Volgens voorzitter van het onderzoeksteam professor Mackenbach van het Erasmus MC doet Nederland het beter dan de omringende landen:

“Het is zonder meer aannemelijk dat met deze preventieprogramma’s een aanzienlijke gezondheidswinst wordt behaald.”

Het onderzoek is de eerste integrale doorlichting van het Nederlands ziektepreventiebeleid sinds de invoering van de Wet Publieke Gezondheid in 2009. Panteia onderzocht bijvoorbeeld ook andere preventieprogramma’s, zoals de hielprik om ziektes bij baby’s te ontdekken en vaccinaties. Vrijwel alle programma’s zijn volgens de onderzoekers “doeltreffend en doelmatig”.

Q-koorts

Kritisch zijn de onderzoekers over het optreden van de overheid rond de uitbraak van de Q-koorts. Toen is er “tekortgeschoten in de bewaking van de publieke belangen”, onder meer door “onvoldoende tegenwicht te bieden aan de belangen van de agrarische sector”. Er is sindsdien wel gewerkt aan een beter onderzoek naar de risico’s van veeteelt voor mensen, maar “onduidelijk blijft in hoeverre het fundamentele probleem daarmee is opgelost”.

De traagheid van de overheid rond de invoering van bevolkingsonderzoeken of nieuwe vaccins is ook een knelpunt. Dat komt deels door de “grote zorgvuldigheid van de besluitvorming”.

“Maar het zou te gemakkelijk zijn om het bij die constatering te laten. Ieder jaar uitstel van een effectief preventieprogramma leidt immers tot honderden, soms duizenden vermijdbare ziektegevallen.”

Derde pijnpunt is dat er weinig informatie beschikbaar is over de doelmatigheid en doeltreffendheid van de preventieprogramma’s. Zo is onduidelijk of de hielprik wel kosteneffectief is, en is van delen van de jeugdgezondheidszorg niet bekend of het beleid wel werkt.

Lees het volledige onderzoek:

Beleidsdoorlichting ziektepreventie