Minder targets, meer aandacht voor makers

De publieke omroep maakte gisteren het plan voor de komende vijf jaar bekend. Van alle grotere veranderingen die eerder werden aangekondigd blijft maar weinig overeind. Hans Beerekamp suggereert een alternatief.

Illustratie Arjen Born

Elke buitenlander met verstand van televisie roemt de pluriformiteit en de kwaliteit van onze publieke omroep. Die zijn een feit, naar internationale maatstaven, maar er zijn ook problemen. Om de omroep toekomstbestendig te maken moet er verbouwd worden, meent de staatssecretaris. Als dat maar goed gaat...

Het (aanvankelijke) voornemen van de NPO om alle online content alleen op de eigen site toe te staan, getuigt van een dramatisch gebrek aan verstand van nieuwe media, ook als het afgezwakt of ingetrokken wordt. De NPO mist de aansluiting bij de jonge generaties en met het internet.

RTL voelt beter aan dan de NPO dat Nederland niet uitsluitend uit cynische witte mannen van zekere leeftijd bestaat. Het Mediapark ruikt naar slagbomen, apparatsjiks en technici die in paniek raken als ze moeten improviseren.

De legitimatie van het publieke bestel door verdeling van zendtijd over levensbeschouwelijke zuilen is totaal achterhaald. Om dat archaïsme te verhullen is een obsessie met kijkcijfers ontstaan, die de nutsdienst NPO in het gevaarlijke vaarwater van Postbank en NS heeft gebracht: gij zult goede cijfers scoren, ook als dat niet het belang van burger en samenleving dient.

Je ziet de kramp vooral bij NOS Nieuws. De publieke nieuwsvoorziening op televisie is wel degelijk trivialer en minder gezaghebbend geworden dan die in Vlaanderen, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.

Ten slotte: er wordt te veel gedacht vanuit spreadsheets en targets, en te weinig vanuit de makers. De kijker houdt meer van creativiteit en originaliteit dan van formats.

Mopperen mag uitsluitend als je een alternatief hebt: ik probeer het, en noem zelfs poppetjes, op gevaar af dat het dan alleen nog maar daar over gaat.

Als er bezuinigd wordt op de infrastructuur van de afzonderlijke omroepen, dan moet er armslag blijven voor drie publieke tv-zenders. Aan het hoofd van elk zou je geen netmanager moeten plaatsen maar een intendant.

Van NPO3 zou je de innovatieve en radicale poot kunnen maken, Research & Development voor een relatief laag budget. Overdag is de zender voor kinderen, 's avond voor iedereen die jong van hart is. Daar wordt de grens tussen online en lineaire televisie overschreden, worden taboes doorbroken en jongeren serieus genomen. Er zou plaats moeten zijn voor de talkshow Roet in het Eten van Quinsy Gario naast het Sinterklaasjournaal. Een groot deel van de programma's van VPRO en NTR komt hier terecht.

De intendant wordt niet afgerekend op kijkcijfers, maar op het percentage programma's dat na een aantal jaren doorstroomt naar andere zenders en op het slechten van de barrière tussen NPO en de digitale wereld. De intendant zou Emile Fallaux kunnen zijn, of Sunny Bergman. Of Alexander Klöpping.

NPO2 specialiseert zich in nieuwsachtergronden, documentaires, cultuur, debat en levensbeschouwing. Niet elke omroep hoeft zijn eigen opinieprogramma te maken, opvattingen kunnen elkaar ook op neutraal terrein ontmoeten.

Het resultaat wordt beoordeeld op kwaliteit en representativiteit, te beoordelen door de Raad voor Cultuur. Ook hier spelen kijkcijfers een ondergeschikte rol. Bij 90.000 kijkers voor een documentaire over poëzie gaat de vlag uit.

De intendant heeft verstand van televisie, journalistiek en cultuur. Denk aan Joost Oranje, Hans Maarten van den Brink of Margriet van der Linden.

Alleen NPO1 wordt volledig afgerekend op bereik en kijkdichtheid, met een nader te bepalen kwalitatieve ondergrens. Hier blijven nieuws, evenementen en sport de dienst uitmaken, naast grote dramaseries en slim amusement als DWDD, Pauw, Boer Zoekt Vrouw, Wie Is De Mol en Heel Holland Bakt.

Bij de intendant denken we aan iemand met bewezen gevoel voor wat mensen willen zien: Dieuwke Wynia (DWDD), Jan Slagter (Omroep MAX) of Ewart van der Horst (RTL Boulevard).

Nader te bepalen: hoe verdelen we de omroepen over deze drie zenders? Huiswerk: definieer wat televisie eigenlijk is en of House of Cards van Netflix en Zwarte Tulp op Videoland er nog bij horen.