Nieuwe code

Komt er nu eindelijk een oplossing voor ruziënde franchisers?

beeld NRC Q

Bij Bakker Bart ging het over de prijs van deeg. Bij Hema over de opbrengsten van de internetverkoop. En bij Albert Heijn werd er geruzied over een voorraadheffing. Ze lagen de afgelopen tijd regelmatig overhoop: grote franchisegevers en individuele franchisenemers. Tot aan de rechter aan toe.

Vandaag wordt in Den Haag een nieuwe Nederlandse Franchise Code gepresenteerd, die daar verandering in moet brengen. Drie vragen.

1. Hoe groot is franchisen in Nederland?

Ons land telt dik 28.000 franchisevestigingen, waar zo’n 289.000 mensen werken. Dat zijn bedrijven van individuele ondernemers, die betalen voor een bepaalde winkelformule: Albert Heijn, Plus, Delifrance, Multivlaai, Hema of Intersport bijvoorbeeld. Jaarlijks is de sector goed voor 31 miljard euro aan omzet, 5 procent van het bbp.

Vooral in de detailhandel zijn franchiseformules groot, in de modebranche doen ze het minder goed. “Dat komt niet alleen door de slechte economie, maar ook door de concurrentie van internet en grote internationale winkelbedrijven als Primark”, zei accountmanager Tiago Jurgens van adviesbureau First Formula eerder al tegen NRC Q.

Waar komt de franchise eigenlijk vandaan? Een historisch overzicht:

2. Waarom een nieuwe franchisecode?

Omdat degene die nu wordt gebruikt een Europese erecode is uit 1972, zonder wettelijke status. En die kun je als franchisegever of -nemer dus gewoon negeren als dat je beter uitkomt. “Het bemoeilijkt het oplossen van geschillen”, zegt Romana Engeman, algemeen directeur van de Nederlandse Franchise Vereniging (NFV). “Niet iedereen houdt zich aan dezelfde regels.”

De nieuwe code, die op verzoek van minister Kamp (Economische Zaken, VVD) wordt opgesteld door een groep van franchisegevers én -nemers, moet volgens Engeman de basis worden voor toekomstige franchisesamenwerkingen. Over de precieze inhoud wil ze niets kwijt. “De insteek is dat er bij conflicten in de toekomst aan de code kan worden getoetst wie er gelijk heeft.”

Om toch een idee te geven: eind vorig jaar publiceerden het Vakcentrum, een brancheorganisatie voor de zelfstandige detailhandel en branchevereniging Franchisenemers Alliantie Nederland (FAN) een concept voor een nieuwe code. Daarin staat bijvoorbeeld dat een franchisegever niet zomaar bij een franchisenemer klantgegevens mag opeisen. Andersom moet een franchisenemer beloven te blijven investeren in zijn zaak, bijvoorbeeld wanneer het uiterlijk van een winkelformule wordt geüpdatet.

3. Hoe zorg je dat iedereen zich eraan houdt?

Betekent een nieuwe code ook nieuwe wetgeving? Engeman: “Daar is in het begin vanuit de sector wel om gevraagd, maar de minister heeft aangegeven meer te zien in zelfregulering.” Dat betekent dat ook de nieuwe code in principe niet erkend hoeft te worden. Engeman: “Daar moeten nog afspraken over worden gemaakt.”

Advocaat Nienke Slump, gespecialiseerd in arbeids- en ondernemingsrecht, is positief over het feit dat er een nieuwe code komt, maar sceptisch over de afdwingbaarheid ervan:

“Zolang er niets bij wet is vastgelegd, heeft zo’n code in de rechtszaal weinig houvast. In het verleden is meermaals gebleken dat zelfs franchisegevers en -nemers die de oude Europese code hadden ondertekend, daar voor de rechter uiteindelijk niet al te veel waarde aan hechtten.”

Ook plaatst Slump kanttekeningen bij de representativiteit van de opstellers.

“De franchisebranche in Nederland is vrij slecht georganiseerd. De vraag is dus of een set gedragsregels, opgesteld door een schrijfcommissie van een paar mensen, in het hele land geaccepteerd zal worden.”