‘Zaak-Meijer’ leidt tot verdeeldheid bij pathologen

Er is kritiek op de hoogleraar die zijn privébelang bij nieuw bevolkingsonderzoek verzweeg. Zelfs zijn werkgever, het VUmc, wist van niets.

Pathologen en analisten zijn verdeeld over de vraag hoe het verder moet met het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Dat gaat in april 2016 van start. Uit onderzoek van deze krant bleek dit weekend dat VUmc-hoogleraar Chris Meijer die de aanjager is achter het onderzoek, zijn zakelijke belangen daarbij had verzwegen.

Hoogleraar en afdelingshoofd Pathologie van het Leidse Universitair Medisch Centrum Vincent Smit meent dat de overgang naar het nieuwe bevolkingsonderzoek per direct ‘on hold’ zou moet worden gezet. Hij noemt mogelijke belangenverstrengeling „zeer schadelijk voor de wetenschap” en zijn beroepsgroep. „De minister moet een echt onafhankelijke commissie in het leven roepen die het gelopen pad objectief doorneemt. Die commissie moet de vraag durven stellen of dat nieuwe bevolkingsonderzoek wel op zuivere gronden tot stand is gekomen.”

Ook cytologisch analist Rycolt Hamoen, betrokken bij de invoering van de nieuwe screening, meent dat het nieuwe bevolkingsonderzoek pas van start kan gaan „als onduidelijkheid over de zorgvuldigheid van in elk geval de belangrijkste studie van Meijer is verhelderd”. De studie was de basis voor het screenen van vrouwen op het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt, in plaats van op afwijkende cellen zoals nu nog gebeurt.

De vereniging van pathologen NVVP waarvan Meijer erelid is, laat weten „geen inhoudelijk oordeel over de zaak” te hebben. Voorzitter Katrien Grünberg, een directe collega van Meijer bij het VUmc: „Mijn grote zorg is dat de commotie rond deze zaak kan leiden tot vertraging van de invoering van het nieuwe bevolkingsonderzoek. Dat zou een tegenslag zijn, in het bijzonder voor de doelgroep.”

Volgens Grünberg is „de cultuur rond transparantie van belangen door medici iets van de laatste jaren” en pas echt common practice sinds 2009. „Dat heeft tijd nodig om in te dalen.” Die stellingname leidt onder leden van de pathologenvereniging tot irritatie, zo blijkt uit een rondvraag door deze krant.

Klinisch patholoog en emeritus hoogleraar Chris Meijer had en heeft aandelen in bedrijven die onder andere testproducten maken die in het nieuwe bevolkingsonderzoek kunnen worden gebruikt. Die belangen verzweeg hij onder meer bij de Gezondheidsraad die de minister in 2011 adviseerde over te gaan tot een nieuw bevolkingsonderzoek. Meijer was een belangrijke adviseur van die commissie. Ook voert hij nu een vervolgstudie uit die voortkwam uit het advies. Het bedrijf Diassay, waarvan Meijer mede-eigenaar is, levert de tests.

Ook zijn werkgever VUmc was onwetend van Meijers zakelijke belangen. Het ziekenhuis inventariseert die nu. Daarnaast onderzoekt haar Ombudsman wetenschappelijke integriteit Jan Heimans of de hoogleraar zijn belangen vermeldde bij publicaties.

Tweede Kamerlid Lea Bouwmeester (PvdA) spreekt van „een zorgelijk beeld”. „Wetenschappers moeten boven elke twijfel zijn verheven.” D66, CDA en SP eisen uitleg van minister Schippers van Volksgezondheid.