‘Soedanese president Bashir verlaat Zuid-Afrika’

De Soedanese president Omar al-Bashir tijdens de openingsceremonie van de top van de Afrikaanse Unie, gisteren in Johannesburg.
De Soedanese president Omar al-Bashir tijdens de openingsceremonie van de top van de Afrikaanse Unie, gisteren in Johannesburg. Foto AP/Shiraaz Mohamed

De Soedanese president Omar al-Bashir heeft Zuid-Afrika verlaten, nog voordat dat de rechter een uitspraak heeft gedaan over de uitleveringskwestie aan het Internationaal Strafhof. De Soedanese minister van Buitenlandse Zaken heeft gezegd dat al-Bashir inderdaad aan boord is en rond half zeven lokale tijd in Khartoum zal landen. Zuid-Afrika heeft het nieuws nog niet bevestigd.

Eerder meldde onze correspondent op basis van lokale media al dat al-Bashir Zuid-Afrika zou hebben verlaten.

Twitter avatar aletpretorius alet pretorius The plane of Sudanese president Omar al-Bashir taking off from Waterkloof airforce base @Netwerk24Berig http://t.co/pnXXNJsVPB
Twitter avatar bramvermeul Bram Vermeulen #Bashir has left the country. South African gov escapes diplomatic dilemma. African Union makes a mockery of ICC. Back to you, Jim

Het presidentiële vliegtuig van Soedan zou volgens de Zuid-Afrikaanse journaliste Erika Gibson zijn opgestegen van de luchtmachtbasis Waterkloof met al-Bashir aan boord. Verschillende lokale journalisten melden op Twitter dat de Soedanese president niet op het officiële passagiersmanifest van de vlucht stond, waardoor Zuid-Afrikaanse militairen het vliegtuig niet konden tegenhouden.

Al-Bashir was in Zuid-Afrika vanwege een tweedaagse top van de Afrikaanse Unie. Het Internationaal Strafhof (ICC) riep Zuid-Afrika op de president niet te laten gaan, vanwege twee arrestatiebevelen die tegen hem lopen, uit 2009 en 2010. Hij is aangeklaagd voor oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid.

Gisteren besloot een rechter dat Bashir het land niet mag verlaten totdat een oordeel is geveld in de rechtbank over de zaak. Mensenrechtenorganisaties hadden daarom gevraagd. Zuid-Afrika betwistte die uitspraak echter omdat al-Bashir was uitgenodigd en net als alle andere Afrikaanse regeringsleiders immuniteit had gekregen van de overheid van het gastland.

Zuid-Afrika: ‘ICC niet langer nodig’

De 71-jarige leider van Soedan kon gisteren ongestoord zijn opwachting maken in Johannesburg. Hij ging op de foto met 53 andere staatshoofden. Zuid-Afrika sprak zich tegelijkertijd ferm uit tegen het ICC en zei dat het strafhof “niet langer nodig” is. Die uitspraak is opmerkelijk, want Zuid-Afrika heeft het verdrag waarin het ICC werd opgericht ondertekend en geratificeerd en is daarom verplicht om uitstaande arrestatiebevelen van het gerechtshof uit te voeren.

De hartelijke ontvangst van Bashir door de Afrikaanse leiders tekent de zwakte van het Internationaal Strafhof, schrijven Wim Brummelman en Bram Vermeulen vandaag in nrc.next:

“Het ICC heeft geen eigen politiemacht heeft om verdachten op te pakken. In Afrika is de weerstand tegen het Hof sterk gegroeid, vooral omdat tot dusver alleen Afrikaanse zaken aanhangig zijn gemaakt. Bashir is het eerste zittende staatshoofd dat is aangeklaagd. Ook president Kenyatta van Kenia werd vervolgd, maar de aanklacht tegen hem dateerde nog van voor zijn presidentsschap. In december moest de Gambiaanse hoofdaanklager van het Hof, Fatou Bensouda, de zaak tegen hem opgeven omdat ze de bewijzen niet rond kreeg.”

Lees vandaag in NRC Handelsblad: Krijgt Bashir een enkeltje Den Haag? (€)