Niets aan de hand toch?

In het eerste jaar van zijn tweede termijn als bondscoach liep Guus Hiddink een paar krasjes op. Maar hij won van Letland (0-2) en kan zich nog plaatsen voor het EK.

Foto Koen van Weel/ANP bewerking fotodienst NRC

Bij de aankomst op het vliegveld van Riga waren er, zoals dat gaat tegenwoordig, de selfies die supporters namen met Guus Hiddink. Niets aan de hand. Zo liep hij donderdagmiddag, de ontspannen bondscoach met rugzak om, door de aankomsthal naar de spelersbus.

Vijf uur later. Terwijl de Letse selectie zich in het zweet werkte tijdens een besloten training in de warme avondzon, trad Hiddink met goed gemoed de kleine perszaal in het Skonto Stadion binnen om zonder veel aandringen zomaar de opstelling weg te geven.

Een dag later, de cruciale EK-kwalificatiewedstrijd tegen Letland, klein voetballand, nummer 82 op de FIFA-ranglijst. In de Arena met 6-0 verslagen, november jongstleden. Niets aan de hand.

En ook nu wint Nederland, met 2-0. Daardoor nadert Oranje nummer twee Tsjechië, dat van de koploper IJsland verloor, tot op drie punten. Nederland houdt zo zicht op rechtstreekse kwalificatie voor het EK. Guus Hiddink zit weer wat comfortabeler in het zadel als bondscoach.

Een terugblik op zijn eerste jaar in zijn tweede periode als bondcoach – tussen 1994 en 1998 leidde Hiddink Oranje ook.

September 2014

In Bari loopt Hiddink zijn eerste krassen op in een oefenduel. Tegen Italië (2-0 nederlaag) heeft Oranje zichtbaar moeite met de hernieuwde kennismaking met 4-3-3, de onder Louis van Gaal tijdelijk tot secundair gedegradeerde speelwijze. Italië kraakt Oranje door de as en het Nederlands elftal moet al na tien minuten met tien man verder na een rode kaart voor Bruno Martins Indi.

In woord neemt hij afstand van de WK-aanpak waarmee met het nodige kunst- en vliegwerk de zwaktes van Oranje gecamoufleerd werden. De tegenstanders in de kwalificatiegroep voor het EK zijn niet van dien aard dat Nederland zich moet verlaten op reactievoetbal, meent hij.

Maar in weerwil van zijn beleden vertrouwen in het traditionele Hollandse systeem – met vier verdedigers dus – keert hij, vijf dagen na ‘Italië’, terug naar vijf verdedigers in de eerste EK-kwalificatiewedstrijd tegen Tsjechië. Omdat, zo zei Hiddink, uit de videoanalyse het gevaar van opkomende Tsjechische backs naar voren was gekomen. En extra zekerheid dus geen kwaad kon.

De week vol weifelen vindt zijn weerslag in Oranjes optreden in Praag. Een punt is de ploeg niet gegeven, wanneer Daryl Janmaat in de laatste minuut een ongevaarlijke voorzet terugkopt. Met fatale afloop. Hiddink is „des duivels”, want door Janmaats blunder doen de aarzelende openingszetten van Hiddink zich ineens keihard gelden in het resultaat.

Niemand valt de bondscoach openlijk af, maar uit de subteksten wordt wel het enorme contrast duidelijk met het strenge regime onder Van Gaal. „Een leuke oom”, zegt Wesley Sneijder na een week onder Hiddinks leiding.

Oktober

Kazachstan gaat in oktober voor de bijl, overigens nadat Oranje weer op achterstand is gekomen. Hiddinks protegé Ibrahim Afellay wordt zelfs man van de wedstrijd, eindelijk een gelukkige greep. Maar vier dagen later, in Reykjavik tegen IJsland, speelt Oranje één van de slechtste wedstrijden uit de moderne interlandgeschiedenis. Arjen Robben komt amper in het spel voor: genoeg om van Oranje een reddeloze ploeg te maken. Directeur betaald voetbal Bert van Oostveen zegt Hiddink de wacht aan door op het vliegveld in IJsland al een „een scherpe, kritische evaluatie” aan te kondigen.

November

Hiddink wint de interne machtsstrijd en met zijn feilloze gevoel voor pr zet hij Van Oostveen subtiel weg als protocolmannetje. Te hulp geschoten door vriend Cruijff („Van Oostveen heeft er de ballen verstand van”). Hiddink kiest de vlucht naar voren door zijn positie afhankelijk te maken van het resultaat in het komende kwalificatieduel met Letland. Op het oog een nietszeggend ultimatum, Letland-thuis tenslotte, en Hiddink zal er later van zeggen dat hij hiermee „in de ironie” van een vraag van een journalist meeging. Niettemin: hij maakt krachten los.

In combinatie met de nederlaag thuis in een oefeninterland tegen Mexico, zijn vierde zeperd in vijf duels, wordt de druk verder opgevoerd, wat voorafgaand aan Letland een vreemdsoortige atmosfeer in de Arena oproept. Aan de hand van een ontketende Robben voetbalt Oranje zich naar een 6-0 overwinning tegen Letland.

Rust in de tent. Hiddink is weer even terug aan de top van de apenrots. Hij flirt met een (zelf verkozen) ontslag, maar blijft aan na intern overleg bij de KNVB waar hij, zoals hij naar buiten brengt, de directie verder van de ploeg afhoudt. Van Oostveen laat zich niet meer uit over Oranje en de bondscoach.

Hiddink heeft, zegt hij in interviews rond de Kerst, de groep weer onder controle gekregen. En hij heeft met zijn – in de voetbalwereld – onovertroffen intermenselijke vaardigheden op verschillende momenten tijdens de winterstop prettige gesprekken gevoerd met de leiders van het elftal. Daar had hij het juiste gevoel geproefd, zegt hij.

Maart 2015

Maar in de eerste test van het nieuwe jaar faalt Oranje opnieuw, tegen Turkije. Dankzij een late gelijkmaker wordt de derde plek in de groep ternauwernood vastgehouden. Die geeft dankzij de uitbreiding van het aantal landen op het EK 2016 naar 24 ook uitzicht op plaatsing.

Voor Nigel de Jong en Afellay is na hun zwakke respectievelijk fletse optreden geen ruimte meer in de basis tijdens het vijf dagen later gespeelde oefenduel met Spanje. Een bij vlagen overtuigend en speels Oranje wint in de Arena, de eerste overwinning van Hiddink tegen een land van enig aanzien.

Juni

Het niet-oproepen van Afellay en De Jong vormt de belangrijkste rimpeling in de opmaat naar het oefenduel met de VS en de als cruciaal bestempelde EK-kwalificatiewedstrijd tegen Letland. De Jong krijgt nog wel een uitnodiging, maar wordt later bedankt omdat Hiddink „een ander type” wenst in te zetten dan de ervaren mannetjesputter van AC Milan. Hiddink ziet Oranje een 3-1 voorsprong verspelen tegen de VS, in de door zijn eigen ingrepen in de hand gewerkte chaos in de slotfase.

Hij krijgt zijn wankele ploeg weer scherp in Letland, wat in de bevrijdende 2-0 resulteert. Na de zomer volgen nog vier kwalificatiewedstrijden: IJsland thuis, Turkije uit, Kazachstan uit en Tsjechië thuis. Niets aan de hand, toch?