Naziha vecht voor haar zonen

Documentairemaakster volgde drie jaar lang een moeder van tien kinderen uit Amsterdam-Slotervaart

Gülsah Dogan won met haar documentaire afgelopen jaar de publieksprijs op het IDFA.
Gülsah Dogan won met haar documentaire afgelopen jaar de publieksprijs op het IDFA. Foto Robin Utrecht

Naziha’s oudste zoon vindt het een grote schande. Zíjn Marokkaanse moeder die camera’s in huis haalt om haar levensverhaal op te tekenen, de vuile was buiten te hangen. En dan ook nog zonder hoofddoek. Wat moeten de mensen wel niet denken?!

Het is een veelzeggende scène uit de documentaire Naziha’s Lente. De film vertelt het verhaal van Naziha, een moeder van tien kinderen, negen zonen en een dochter, in Amsterdam-Slotervaart. Ze werd op jonge leeftijd uitgehuwelijkt aan een dertig jaar oudere man, die haar als sloof gebruikte, thuis opsloot en hun kinderen verplichtte met elkaar te vechten, tot bloedens toe.

Naziha verlaat haar man, de zorg voor haar gezin moet ze voortaan alleen dragen. Een aantal zonen zijn een plaag voor de buurt, met als gevolg dat er een leger hulpverleners op het gezin wordt gezet. De moeder die er alles aan doet om haar kinderen weer op het rechte pad te krijgen, werd door documentairemaakster Gülsah Dogan (40) drie jaar lang gevolgd. De film won afgelopen jaar de publieksprijs op het IDFA.

Dit is niet de eerste keer dat Naziha haar verhaal vertelt. Wat maakt uw documentaire anders?

Gülsah Dogan: „Eén van die televisie-items heb ik destijds zelf gemaakt voor de NTR. Naziha kwam met haar gezin in het nieuws vanwege overlast gevende jongeren in Slotervaart. Ze werd toen telkens als ervaringsdeskundige voor de camera gehaald. Maar als documentairemaker was ik benieuwd naar haar persoonlijke verhaal. Ik vond haar fascinerend. ”

Waarom?

„Een vrouw met zoveel kinderen in een piepklein huis, en dan ook nog zoveel hulpverleners over de vloer die zich overal mee bemoeien. Ik zag een vrouw die vecht voor haar kinderen, voor haar vrijheid – ondanks alle tegenslagen en de sociale controle van de Marokkaanse gemeenschap. Dat is hoopvol, want we hebben het hier over een vrouw die vroeger nooit buiten kwam. Ik wilde een film maken vanuit haar perspectief.”

Is dat de reden dat haar zoons en de hulpverlening ook weinig in de film te zien zijn?

„Ja, dat klopt, dan was het een andere film geworden. De nadruk zou dan meer op de kinderen en de hulpverlening liggen in plaats van op haar persoonlijke strijd. Een aantal van haar zonen wilden ook liever niet in de film.

,,Maar de grootste tegenwerking kwam van de hulpverlening. Ze wilden niet in de film, en ze voerden veel druk uit op Naziha om mij buiten de deur te houden. Er werd gedreigd met een stop op de hulpverlening en uithuisplaatsing van haar kinderen. Ik heb me toen afgevraagd of dat het allemaal wel waard was. Maar Naziha wilde doorzetten. Het is mijn leven, zei ze. Uiteindelijk hebben we hun vertrouwen toch kunnen winnen.”

Waarom vond Naziha dat deze film er moest komen?

„Ze wilde andere vrouwen laten zien dat je altijd weer kunt opstaan, hoe diep je ook valt. Je moet in jezelf blijven geloven. Een andere reden is dat ze wilde laten zien dat ze ontzettend haar best doet. In kranten en in dossiers van jeugdzorg is namelijk zoveel over haar geschreven. In één krant stond zelfs dat haar geleerd moest worden hoe ze boterhammen voor haar gezin moest klaarmaken. Dat is gewoon niet waar.”

Toch raakte een van haar zoons betrokken bij de grensrechterzaak, een vechtpartij op een voetbalveld in Almere waarbij een man overleed.

„Dat zag niemand aankomen. Het ging net beter met het gezin, de hulpverlening werd afgebouwd, en toen gebeurde ineens dit. Toen ze het hoorde, nam ze contact op met de politie om te vertellen dat haar zoon erbij was geweest. Meteen daarna belde ze mij. Ik had de film natuurlijk kunnen omgooien en een documentaire over die jongen en de rechtszaak kunnen maken. Maar ik heb ervoor gekozen om dat niet te doen, het ging me om de moeder. Dus je ziet haar worsteling hiermee, haar bezoeken aan de rechtszaal, terwijl ze blijft vechten voor de andere kinderen. Kijk, Naziha heeft de luxe niet om bij de pakken neer ze zitten als het tegenzit. Ze moet door, want ze heeft nog meer kinderen. Die moeten naar school, er moet worden gekookt, geschrobd.”