Zes gevangenen uit Guantánamo overgedragen aan Oman

Een ingang van het omstreden Amerikaanse gevangenenkamp Guantanámo Bay op Cuba.
Een ingang van het omstreden Amerikaanse gevangenenkamp Guantanámo Bay op Cuba. Foto AP

Zes Jemenitische mannen die vastzaten op Guantánamo Bay zijn door de VS overgedragen aan Oman, waar ze vanochtend per vliegtuig arriveerden. Het is voor het eerst in vijf maanden dat er gevangenen uit Guantánamo zijn overgeplaatst, meldt persbureau AP.

Guantánamo is de marinebasis op Cuba waar de VS honderden terreurverdachten hebben vastgezet die ze op het slagveld van hun wereldwijde ‘war on terror’ oppakten. De overgrote meerderheid werd echter nooit officieel aangeklaagd noch berecht door een speciale, buiten het Amerikaanse systeem opgezette, militaire rechtbank.

De overplaatsing van de Jemenieten is een opsteker voor de regering-Obama, hoewel sluiting van Guantánamo Bay nog ver weg is. Obama beloofde bij zijn aantreden in 2008 de omstreden gevangenis te sluiten, maar na het vertrek van de zes Jemenieten gisteren zitten er nog altijd 116 mensen gevangen. Obama heeft nu wel meer dan de helft van de gevangenen die bij zijn aantreden vastzaten (242 in totaal) naar andere landen weten over te brengen.

Senaat wil uitlevering moeilijker maken

Het doel van Obama was echter om de gevangenis tijdens zijn presidentschap te sluiten. Dat zal echter bijzonder lastig worden, aangezien het door de Republikeinen gedomineerde Congres daar weinig voor voelt. In de Senaat is een wetsvoorstel in voorbereiding dat het uitleveren van Guantánamogevangenen aan derde landen zou blokkeren en ook de ban op hun opname in de VS verlengt. Het Witte Huis wil de resterende gevangenen juist in de VS berechten en opsluiten. De kans dat het debat kantelt, stijgt naarmate het aantal resterende gevangenen daalt, omdat de kosten per gevangene dan verder oplopen.

Opname in de VS is onmogelijk omdat het Congres dit met een wet heeft geblokkeerd. Terug naar hun eigen land kunnen de gevangenen niet, omdat ze daar hun leven niet zeker zijn, of omdat het daar oorlog is, zoals in Syrië of in de nieuwste gevallen Jemen.

Nederland heeft verzoek nog in beraad

De VS hebben Nederland gevraagd twee gevangenen uit Guantánamo op te nemen, meldde minister Koenders van Buitenlandse Zaken eerder dit jaar in de Eerste Kamer. De Nederlandse regering heeft dat verzoek nog in beraad, maar de kans lijkt klein dat Nederland de VS wil helpen. Een grote meerderheid in de Tweede Kamer heeft meerdere keren te kennen te geven dat Nederland niet moet ingaan op het verzoek. Zij stellen dat het een Amerikaans probleem is dat de Amerikanen zelf moeten oplossen.

Twee senatoren van PvdA en CDA zeiden onlangs in NRC dat Nederland de Amerikanen wel zou moeten helpen. “Ik vind het te gek voor woorden dat deze zaak zo lang in de westerse wereld sleept. Je kan niet jaar in jaar uit zeggen dat we op de kwestie studeren”, aldus Eerste Kamerlid Nico Schrijver (PvdA).